Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 48–49/2000
z 15 czerwca 2000 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Zarys historii Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii

Grzegorz Rymarczyk

IX Kongres Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii odbywa się w 90-lecie powstania tej jednej z pierwszych w Europie organizacji zrzeszających lekarzy-gastroenterologów.

Gastroenterologia jako odrębna specjalność lekarska zaczęła wyodrębniać się w drugiej połowie XIX wieku, głównie z medycyny wewnętrznej. Stało się to przede wszystkim za sprawą wprowadzania nowych, specyficznych metod diagnostycznych i terapeutycznych chorób przewodu pokarmowego.

Na ziemiach polskich wyraźne ożywienie zainteresowania chorobami przewodu pokarmowego datuje się też na drugą połowę XIX wieku. Na arenie międzynarodowej znana była doskonale gastrologiczna szkoła krakowska zapoczątkowana przez dr. Edwarda Korczyńskiego, a kontynuowana przez dr. Walerego Jaworskiego i dr. Antoniego Gluzińskiego.

Okres międzywojenny charakteryzował się szczególnie dynamicznym rozwojem gastrologii w trzech ośrodkach uniwersyteckich: lwowskim, krakowskim oraz warszawskim.

W 1909 r. założono w Warszawie Polskie Towarzystwo Gastrologiczne (PTG), które było pierwszą organizacją lekarską w Europie, jednoczącą lekarzy klinicystów i pracowników naukowych zajmujących się fizjologią, patologią, diagnostyką i terapią gastrologiczną. Od lipca 1928 r. do czerwca 1939 r. ukazywała się „Gastrologia Polska” – organ Polskiego Towarzystwa Gastrologicznego (PTG). Obok polskich uczonych, swoje prace zamieszczali w niej uczeni japońscy, francuscy, amerykańscy, hiszpańscy i austriaccy.

Polacy brali czynny udział w zagranicznych zjazdach gastroenterologicznych.

W sierpniu 1935 r. podczas I Międzynarodowego Kongresu Towarzystwa Gastroenterologicznego w Brukseli, polska delegacja, wspólnie z przedstawicielami 33 innych krajów, była współzałożycielem Międzynarodowego Towarzystwa Gastroenterologicznego (OMGE).

Wybuch II wojny światowej był przyczyną przerwy w działalności Polskiego Towarzystwa Gastrologicznego. Po zakończeniu działań wojennych PTG nie podjęło już swojej działalności, nie udało się także wznowić wydawania jego chluby – „Gastrologii Polskiej”.

W grudniu 1946 r. powstał pod kierownictwem dr. Leona Plockera, w Szpitalu Sióstr Elżbietanek w Warszawie przy ulicy Goszczyńskiego 1, pierwszy oddział gastrologiczny, który w roku 1951 przekształcono w pierwszą i przez wiele lat jedyną w Polsce Katedrę i Klinikę Gastrologii Studium Doskonalenia Lekarzy. Przy Klinice stworzono też pierwszą w Polsce poradnię gastrologiczną. Później powstały kolejne poradnie specjalistyczne w Bytomiu, Gliwicach, Katowicach oraz Piotrkowie Trybunalskim.

29 marca 1953 r., z inicjatywy i pod przewodnictwem prof. Leona Plockera, wyłoniono Sekcję Gastroenterologii i Przemiany Materii (SG) Towarzystwa Internistów Polskich.

W latach siedemdziesiątych XX wieku powstało w Polsce 8 klinik gastroenterologicznych oraz kilka klinik chirurgii przewodu pokarmowego. 10 marca 1973 r., na mocy ustawy Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, uznano gastroenterologię jako podspecjalność oraz ustalono zasady specjalizacji. (Dz.Urz. MZiOS nr 7, poz. 33).

Rzeczą nie cierpiącą zwłoki stało się stworzenie samodzielnego towarzystwa gastrologicznego. W wyniku działania Grupy Inicjatywnej, po wielu skomplikowanych zabiegach, za zgodą Ministra Spraw Wewnętrznych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, powstało Polskie Towarzystwo Gastroenterologii (PTG-E), którego Kongres Inauguracyjny odbył się w Katowicach 17 maja 1977 roku. Towarzystwo zostało formalnie zarejestrowane przez Wojewodę Katowickiego 29 sierpnia 1977 r.

Do pierwszego Zarządu Głównego PTG-E, w trakcie obrad Kongresu Inauguracyjnego, zostali wybrani: prof. Kornel Gibiński – prezes, prof. Marian Górski – wiceprezes, prof. Roman Góral – wiceprezes, docent Andrzej Nowak – sekretarz, dr Janina Rybicka – skarbnik, oraz członkowie: prof. Jan Hasik, prof. Tadeusz Popiela, docent Jan Dzieniszewski, prof. Antoni Gabryelewicz. Komisję Rewizyjną stanowili: prof. Bożena Hager-Małecka, docent Jan Pokora, docent Kazimierz Bojanowicz. Niecałe 2 miesiące później towarzystwo zatwierdziło swój statut.

Kolejnymi prezesami Towarzystwa byli: prof. Antoni Gabryelewicz, prof. Zbigniew Knapik, prof. Krzysztof Marlicz, prof. Lech Hryniewiecki, prof. Andrzej Nowak.

Dynamiczny rozwój Towarzystwa spowodował, że w 1985 roku liczyło ono 569 członków, w tym: 367 internistów, 128 chirurgów, 34 pediatrów, 15 specjalistów chorób zakaźnych, 21 przedstawicieli nauk podstawowych i 6 radiologów. Bardzo szybko PTG-E stało się pełnoprawnym członkiem Europejskiego i Śródziemnomorskiego Towarzystwa Gastroenterologii (ASNEMGE) oraz Światowej Organizacji Gastroenterologii (OMGE).

Obecnie na Polskie Towarzystwo Gastroenterologii składa się z 11 oddziałów terenowych, liczących w sumie 1800 członków różnych specjalności lekarskich. W obrębie PTG-E działa 6 grup roboczych: grupa endoskopii (przewodniczący prof. Andrzej Nowak), grupa trzustkowa (przewodniczący prof. Antoni Gabryelewicz), grupa motoryki (przewodniczący prof. Leszek Paradowski), grupa hepatologii (przewodniczący prof. Zbigniew Gonciarz), grupa Helicobacter pylori (przewodniczący prof. Jan Dzieniszewski), grupa biologii molekularnej (przewodniczący prof. Jerzy Ostrowski).

Niezależnie od uczestnictwa w PTG-E powstały z czasem sekcja endoskopii zabiegowej Towarzystwa Chirurgów Polskich oraz grupa endoskopowa sekcji gastroenterologii i żywienia Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego.

Wyrazem dynamicznej działalności Towarzystwa są czasopisma medyczne o zasięgu krajowym i międzynarodowym, jak: dwumiesięcznik „Gastroenterologia Polska” – organ PTG-E, kwartalnik „Acta Endoscopica Polona” – organ sekcji endoskopii zabiegowej Towarzystwa Chirurgów Polskich wspólnie z PTG-E oraz czasopismo „Endoscopy” będące oficjalnym organem Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Trawiennej oraz towarzystw afiliowanych, w tym PTG-E.

IX Kongres Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii przez „powrót do źródeł” przypomina o niezwykle ważnym miejscu na mapie Polski, w którym zrodziła się i została wcielona w życie idea stworzenia nowoczesnej organizacji polskiej gastroenterologii.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Münchhausen z przeniesieniem

– Pozornie opiekuńcza i kochająca matka opowiada lekarzowi wymyślone objawy choroby swojego dziecka lub fabrykuje nieprawidłowe wyniki jego badań, czasem podaje mu truciznę, głodzi, wywołuje infekcje, a nawet dusi do utraty przytomności. Dla pediatry zespół Münchhausena z przeniesieniem to wyjątkowo trudne wyzwanie – mówi psychiatra prof. Piotr Gałecki, kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Ukraińcy zwyciężają też w… szpitalach

Placówki zdrowia w Ukrainie przez 10 miesięcy wojny były atakowane ponad 700 razy. Wiele z nich zniszczono doszczętnie. Mimo to oraz faktu, że codziennie przybywają setki nowych rannych, poza linią frontu służba zdrowia daje sobie radę zaskakująco dobrze.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Neonatologia – specjalizacja holistyczna

O specyfice specjalizacji, którą jest neonatologia, z dr n. med. Beatą Pawlus, lekarz kierującą Oddziałem Neonatologii w Szpitalu Specjalistycznym im. Świętej Rodziny w Warszawie oraz konsultant województwa mazowieckiego w dziedzinie neonatologii rozmawia red. Renata Furman.

Kobiety w chirurgii. Równe szanse na rozwój zawodowy?

Kiedy w 1877 roku Anna Tomaszewicz, absolwentka wydziału medycyny Uniwersytetu w Zurychu wróciła do ojczyzny z dyplomem lekarza w ręku, nie spodziewała się wrogiego przyjęcia przez środowisko medyczne. Ale stało się inaczej. Uznany za wybitnego chirurga i honorowany do dzisiaj, prof. Ludwik Rydygier miał powiedzieć: „Precz z Polski z dziwolągiem kobiety-lekarza!”. W podobny ton uderzyła Gabriela Zapolska, uważana za jedną z pierwszych polskich feministek, która bez ogródek powiedziała: „Nie chcę kobiet lekarzy, prawników, weterynarzy! Nie kraj trupów! Nie zatracaj swej godności niewieściej!".

Czas pracy osób niepełnosprawnych w szpitalu

Czy niepełnosprawna pielęgniarka lub lekarz mogą pracować w systemie równoważnego czasu pracy i pełnić dyżury medyczne w porze nocnej?

Wypaleni 2020

Pozostaje największym wyzwaniem i problemem dla lekarzy. Nie tylko w USA. Ale to tam przeprowadza się od lat najbardziej drobiazgowe badania tego zjawiska. Sprawdź najnowsze wyniki i wyciągnij wnioski. Zanim i ty się wypalisz.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Byle jakość

Senat pod koniec marca podjął uchwałę o odrzuceniu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta w całości, uznając ją za niekonstytucyjną, niedopracowaną i zawierającą szereg niekorzystnych dla systemu, pracowników i pacjentów rozwiązań. Sejm wetem senatu zajmie się zaraz po świętach wielkanocnych.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.




bot