Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 77–84/2015
z 8 października 2015 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Czas pracy osób niepełnosprawnych w szpitalu

Paulina Kutrzebka

Czy niepełnosprawna pielęgniarka lub lekarz mogą pracować w systemie równoważnego czasu pracy i pełnić dyżury medyczne w porze nocnej?



Współpracując na co dzień z podmiotami leczniczymi, jak również z personelem medycznym, niejednokrotnie spotykam się z problemem niepełnosprawności pracowników sektora medycznego oraz obawami przed ujawnieniem orzeczenia o niepełnosprawności. Powodem tych obaw jest troska o zachowanie trwałości stosunku zatrudnienia. Powyższy dotyczy szczególnie tych osób, u których niepełnosprawność nie jest zbyt widoczna i w znaczący sposób nie zmniejsza predyspozycji zawodowych w codziennej pracy. Z pewnością nie można powiedzieć, że obawy pracowników przed utratą pracy są pozbawione racjonalnych argumentów. Powyższą kwestię należy w pierwszej kolejności przeanalizować przez pryzmat obecnie obowiązujących przepisów. Istotne w tym wszystkim są korzyści dla pracodawcy, jakie wiążą się z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, w wymiarze większym niż 6 proc. ogółu zatrudnienia.

Kwestię czasu pracy osób niepełnosprawnych regulują przepisy Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ustanowione w niej przepisy zależne są od stopnia niepełnosprawności wskazanego w orzeczeniu lekarskim. Zgodnie z art. 15 ww. ustawy czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a osób z orzeczonym umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności – nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Bez względu na stopień niepełnosprawności ustawodawca ustanowił zakaz zatrudniania tychże osób w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Warto również wskazać, iż normy czasu pracy ustanowione dla osób o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności będą miały pierwszeństwo przed regulacjami wynikającymi z rozdziału III ustawy o działalności leczniczej, określającego normy czasu pracy pracowników podmiotów leczniczych, zgodnie z którymi czas pracy nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.


Oile podstawowa norma czasu pracy pracownika w podmiocie leczniczym jest niższa niż norma czasu pracy ustanowiona dla osób niepełnosprawnych z lekkim stopniem niepełnosprawności, to w przypadku osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem, sytuacja nieco się komplikuje. Czas pracy powyższych osób winien być skrócony do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Warto tu zwrócić uwagę na treść przepisów ustawy o działalności leczniczej, które wskazują, że jest to przeciętnie pięciodniowy czas pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Zatem to, czy normy czasu pracy zostały spełnione będzie wynikało z rozliczenia dokonanego pod koniec okresu rozliczeniowego. W przypadku norm czasu pracy ustanowionych dla osób niepełnosprawnych, ustawodawca wskazał jedynie normę dobową i tygodniową czasu pracy – bez wskazania, iż obowiązuje ona w przeciętnym pięciodniowym czasie pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Powyższy zabieg ustawodawcy skutkuje tym, że w każdym tygodniu pracy normy nie mogą przekroczyć wartości 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo – bez znaczenia jest tu okres rozliczeniowy. Zatem, osoba niepełnosprawna nie może świadczyć pracy ani w systemie równoważnym, w tym wydłużonym do 12 godzin, ani w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych.


Od obostrzeń w zakresie czasu pracy w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ustawodawca przewidział jednak wyjątek, który uregulowany jest w art. 16 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z powyższym przepisem wspomniane wyżej normy czasu pracy nie będą miały zastosowania wobec osób zatrudnionych przy pilnowaniu bądź też wobec osób, w stosunku do których lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników (lub lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą) wyrazi na to zgodę. W tym drugim przypadku przeprowadzenie badań wymaga złożenia przez pracownika stosownego wniosku, a koszty badań ponosi pracodawca, o czym również warto pamiętać. Treść wniosku złożonego przez pracownika powinna dokładnie i szczegółowo określać nie tylko normy czasu pracy, ale również warunki pracy związane z porą nocną i pracą w godzinach nadliczbowych. Zatem, skoro pracownik wyraża zgodę na podjęcie pracy w oparciu o normy czasu pracy przewidziane przez przepisy III rozdziału ustawy o działalności leczniczej – w szczególności wyżej zacytowanych art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 – to winno być to szczegółowo umieszczone we wniosku o przeprowadzenie badania lekarskiego. Również zgoda powinna zawierać dokładne określenie systemu czasu pracy, w jakich osoba niepełnosprawna może podjąć zatrudnienie. Skoro niepełnosprawna pielęgniarka (lub lekarz) wyraża wolę świadczenia pracy w systemach wskazanych w ustawie o działalności leczniczej, powinna zwrócić się z wnioskiem z dokładnym określeniem: czy z uwagi na orzeczony stopień niepełnosprawności może świadczyć pracę na podstawie norm czasu pracy przewidzianych w rozdziale III Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w szczególności na podstawie art. 93 ust. 1 ww. ustawy, tj. w czasie pracy nie przekraczającym 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (nie przekraczającym 3 miesięcy) oraz na podstawie art. 94 ww. ustawy, tj. w przedłużonym wymiarze czasu pracy do 12 godzin na dobę, a nie przekraczającym przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, jak również w systemie równoważnego czasu pracy, w systemie zmianowym oraz w porze nocnej.


Jeżeli lekarz, po przeprowadzeniu badań lekarskich i przy uwzględnieniu stopnia niepełnosprawności pracownika, wyrazi zgodę na podjęcie pracy na podstawie wskazanych wyżej norm, wówczas podczas rozliczenia czasu pracy będzie brana pod uwagę jedynie norma wynikająca z tychże przepisów, a nie z przepisu art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, bowiem ten przepis nie będzie miał zastosowania. Brak zgody lekarza wykluczy jednak możliwość zatrudnienia osoby niepełnosprawnej w czasie pracy wskazanym przez przepisy ustawy o działalności leczniczej. Wówczas, przykładowo, ustalenie w umowie o pracę – zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym – ośmiogodzinnego dnia pracy, zamiast zgodnego z prawem siedmiogodzinnego, będzie skutkować koniecznością naliczenia za każdą przepracowaną ósmą godzinę wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Powyższa konkluzja została wyrażona w jednym z orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2005 r. (III PK 51/05, OSNP 2006, nr 5–6, poz. 85). Nie można pominąć również sankcji, jakie mogą być nałożone na pracodawcę za brak respektowania przepisów dotyczących czasu pracy pracowników niepełnosprawnych.


Warto również dodać, że orzeczenie o zgodzie na czas pracy wynikający z ustawy o działalności leczniczej, nie uchyli dodatkowych uprawnień, jakie przysługują osobie niepełnosprawnej, a mianowicie dodatkowej przerwy w wymiarze 15 minut na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek w ciągu godzin pracy, bez względu na liczbę godzin pracy w ciągu dnia (przerwa wlicza się do czasu pracy) oraz bez względu na stopień niepełnosprawności.

A w przypadku osób o orzeczonym umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności są to uprawnienia do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni w ciągu roku oraz do płatnego zwolnienia z pracy w wymiarze 21 dni w ciągu roku celem odbycia turnusu rehabilitacyjnego. Jednak na podstawie art. 20 ust. 3 omawianej ustawy, łączny wymiar dodatkowego urlopu 10 dni (określonego w art. 19 ust. 1 ustawy) i zwolnienia od pracy w związku ze skierowaniem osoby niepełnosprawnej na turnus rehabilitacyjny, nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym. Podsumowując: pielęgniarka (lub lekarz) o orzeczonym stopniu niepełnosprawności może być zatrudniona w systemie równoważnym, w tym wydłużonym do 12 godzin, w systemie zmianowym oraz w porze nocnej, o ile lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników wyrazi na to zgodę.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Artrogrypoza: kompleksowe podejście

Artrogrypoza to trudna choroba wieku dziecięcego. Jest nieuleczalna, jednak dzięki odpowiedniemu traktowaniu chorego dziecku można pomóc, przywracając mu mniej lub bardziej ograniczoną samodzielność. Wymaga wielospecjalistycznego podejścia – równie ważne jest leczenie operacyjne, rehabilitacja, jak i zaopatrzenie ortopedyczne.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Udar mózgu u dzieci i młodzieży

Większość z nas, niestety także część lekarzy, jest przekonana, że udar mózgu to choroba, która dotyka tylko ludzi starszych. Prawda jest inna. Udar mózgu może wystąpić także u dzieci i młodzieży. Co więcej, może do niego dojść nawet w okresie życia płodowego.

Byle jakość

Senat pod koniec marca podjął uchwałę o odrzuceniu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta w całości, uznając ją za niekonstytucyjną, niedopracowaną i zawierającą szereg niekorzystnych dla systemu, pracowników i pacjentów rozwiązań. Sejm wetem senatu zajmie się zaraz po świętach wielkanocnych.

Apteki rok po AdA

Co zmieniło się w aptekach w ciągu roku działania ustawy tzw. apteka dla aptekarza (AdA)? Liczba tych placówek mocno spadła, a „tąpnięcie” dopiero przed nami. Lokalne monopole się umacniają, ceny dopiero poszybują. Według jednych – to efekty tzw. AdA, która ogranicza możliwości zakładania nowych punktów.

Skąd się biorą nazwy leków?

Ręka do góry, kto nigdy nie przekręcił nazwy leku lub nie zastanawiał się, jak poprawnie wymówić nazwę handlową. Nazewnictwo leków (naming) bywa zabawne, mylące, trudne i nastręcza kłopotów tak pracownikom służby zdrowia, jak i pacjentom. Naming to odwzorowywanie konceptu marki, produktu lub jego unikatowego pozycjonowania. Nie jest to sztuka znajdowania nazw i opisywania ich uzasadnień. Aby wytłumaczenie miało sens, trzeba je rozpropagować i wylansować, i – jak wszystko na rynku medycznym – podlega to ścisłym regulacjom prawnym i modom marketingu.

Tępy dyżur to nie wymówka

Gdy pacjent jest w potrzebie, nie jest ważne, który szpital ma dyżur. A to, że na miejscu nie ma specjalistów, to nie wytłumaczenie za nieudzielenie pomocy – ostatecznie uznał Naczelny Sąd Administracyjny.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Leczenie przeciwkrzepliwe u chorych onkologicznych

Ustalenie schematu leczenia przeciwkrzepliwego jest bardzo często zagadnieniem trudnym. Wytyczne dotyczące prewencji powikłań zakrzepowo-zatorowych w przypadku migotania przedsionków czy zasady leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wydają się jasne, w praktyce jednak, decydując o rozpoczęciu stosowania leków przeciwkrzepliwych, musimy brać pod uwagę szereg dodatkowych czynników. Ostatecznie zawsze chodzi o wyważenie potencjalnych zysków ze skutecznej prewencji/leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz ryzyka powikłań krwotocznych.




bot