Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 43–51/2015
z 11 czerwca 2015 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Naruszenie praw pacjenta coraz więcej roszczeń

Maciej Balcerowski

Zgodnie z raportem Rzecznika Praw Pacjenta w latach 2011 – 2013 doszło do prawie dwukrotnego wzrostu liczby skarg z tytułu naruszenia praw pacjenta, składanych przez nich samych.

Sytuacja ta wynika ze wzrostu świadomości prawnej pacjentów oraz działań tzw. kancelarii odszkodowawczych, upatrujących w tego typu sprawach możliwości uzyskania dodatkowych świadczeń dla swoich klientów. Wydaje się, że w najbliższych latach to właśnie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia praw pacjenta będą stanowić istotną część wypłacanych odszkodowań.

Przestrzeganie praw pacjenta, określonych w Ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych (art. 2 Ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 w przypadku zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego.

Roszczenia wynikające z naruszenia praw pacjenta co do zasady (o ile nie łączą się z wyrządzeniem pacjentowi szkody polegającej na doprowadzeniu do śmierci lub wywołaniu rozstroju zdrowia) nie są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. Oznacza to, że to lekarz lub podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest zobowiązany do zapłaty odszkodowania wynikającego z naruszenia tych praw.


Przykłady roszczeń

W kwietniu 2011 r. pacjentka Katarzyna D. trafiła na szpitalny oddział ratunkowy po kłótni domowej, w trakcie której została dotkliwie pobita oraz zadano jej dwa niegroźne ciosy nożem. Po przywiezieniu pacjentki do szpitala personel karetki przekazał informację o stanie zdrowia pacjentki oraz o okolicznościach, w jakich doznała obrażeń. Podczas udzielania pomocy medycznej personel szpitala (pomimo osób trzecich znajdujących się na oddziale) głośno komentował stan zdrowia pacjentki oraz fakt, że trafiła do szpitala w wyniku pobicia. Pacjentka była badana na sali przyjęć, przy czym nie zapewniono jej prywatności poprzez osłonięcie parawanem lub wyprowadzenie do innej sali. W czerwcu 2012 r. Katarzyna D. złożyła pozew przeciwko szpitalowi, w którym podnosiła, że zostały naruszone jej prawa do prywatności, poszanowania życia prywatnego oraz tajemnicy o stanie zdrowia. Poszkodowana domagała się wypłaty 100 tys. zł zadośćuczynienia. Sąd okręgowy rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji uznał zasadność roszczenia powódki, przy czym uznał roszczenie za zbyt wygórowane i przyznał powódce 40 tys. zł. W związku ze złożoną apelacją Sąd Apelacyjny obniżył należne zadośćuczynienie do 20 tys. zł.

Inną sprawą dotyczącą naruszenia praw pacjenta, połączoną tym razem z powstaniem uszczerbku na zdrowiu pacjenta, jest sprawa dotycząca Andrzeja T., który został poddany zabiegowi wycięcia jelita grubego. Pacjent przed wykonaniem zabiegu operacyjnego w marcu 2012 r. podpisał standardową zgodę na wykonanie zabiegu operacyjnego, przy czym nie został poinformowany o ryzyku, jakie wią?e si? z?przeprowadzeniem zabiegu oraz o?mo?liwych powik?aniach. Po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym dosz?o do krwawienia wewn?trznego. Doprowadzi?o to do przeprowadzenia ponownego zabiegu operacyjnego.

Poszkodowany w październiku 2012 r. skierował do szpitala roszczenie o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia w wysokości 200 tys. zł. Sąd Okręgowy przyznał poszkodowanemu 50 tys. zł tytułem zadośćuczynienia oraz 5 tys. zł tytułem odszkodowania za utracony zarobek. Sąd apelacyjny podtrzymał wyrok Sądu Okręgowego.


Należy spodziewać się systematycznego wzrostu liczby tego typu roszczeń. Jest to związane z rosnącą świadomością pacjentów w zakresie przysługujących im praw. Świadomość tę poprawia m.in. łatwy dostęp do informacji, czy też kampanie medialne podmiotów zajmujących się tą problematyką (m.in. Rzecznika Praw Pacjenta). Dodatkowo, w przypadku takich szkód, mniejsze znaczenie ma dokumentacja medyczna, a zupełnie marginalne jest wykorzystanie opinii biegłych. Dlatego też pacjentom łatwiej jest dochodzić swoich praw i ubiegać się o odszkodowanie. Warto rozeznać się, czy posiadane ubezpieczenie OC chroni lekarza lub placówkę na wypadek takich roszczeń. Od maja tego roku w Towarzystwie Ubezpieczeniowym INTER można rozszerzyć swoje ubezpieczenie dobrowolne o klauzulę nr 9, która obejmuje odpowiedzialność cywilną za szkody polegające na naruszeniu takich praw, jak prawo do informacji o stanie zdrowia, prawo do zachowania tajemnicy, prawo do poszanowania godności i intymności, prawo do zgłaszania sprzeciwu odnośnie do opinii lub orzeczenia lekarza, prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, czy prawo do opieki duszpasterskiej.


Wyzwania dla personelu i podmiotów leczniczych

Istnieją metody minimalizujące ryzyko wystąpienia roszczeń z tytułu naruszenia praw pacjenta. Z pewnością systematyczne podnoszenie jakości pracy w placówce, jak również przestrzeganie standardów i procedur, pozytywnie wpłynie na kontakty z pacjentem i sposób udzielania świadczeń. Bardzo ważny jest nacisk na dobrą komunikację z pacjentem, na traktowanie pacjenta jako podmiotu, a nie przedmiotu świadczeń zdrowotnych. Stała aktualizacja wiedzy z zakresu prawa medycznego pozwala poznać najnowsze orzecznictwo sądów w obszarze praw pacjenta, a przez to zabezpieczyć się przed sytuacjami, które mogą narazić na roszczenie.






Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Czy Unia zakaże sprzedaży ziół?

Z końcem 2023 roku w całej Unii Europejskiej wejdzie w życie rozporządzenie ograniczające sprzedaż niektórych produktów ziołowych, w których stężenie alkaloidów pirolizydynowych przekroczy ustalone poziomy. Wszystko za sprawą rozporządzenia Komisji Europejskiej 2020/2040 z dnia 11 grudnia 2020 roku zmieniającego rozporządzenie nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów alkaloidów pirolizydynowych w niektórych środkach spożywczych.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Odszedł Ireneusz Zatoński

Kilka dni przed świętami Bożego Narodzenia zmarł Irek, mój młodszy o 2 lata brat. Lekarz, który przez niemal pół wieku pełnił posługę lekarską dla mieszkańców podwrocławskiej gminy Żórawina.

Neonatologia – specjalizacja holistyczna

O specyfice specjalizacji, którą jest neonatologia, z dr n. med. Beatą Pawlus, lekarz kierującą Oddziałem Neonatologii w Szpitalu Specjalistycznym im. Świętej Rodziny w Warszawie oraz konsultant województwa mazowieckiego w dziedzinie neonatologii rozmawia red. Renata Furman.

Miłość w białym fartuchu

Na nocnych dyżurach, w gabinecie USG, magazynie albo w windzie. Najczęściej
między lekarzem a pielęgniarką. Romanse są trwałym elementem szpitalnej rzeczywistości. Dlaczego? Praca w szpitalu jest ciężka – fizycznie i psychicznie. Zwłaszcza na chirurgii. W sytuacjach zagrożenia życia działa się tam szybko, na pełnej adrenalinie, często w nocy albo po nocy nieprzespanej. W takiej atmosferze, pracując ramię w ramię, pielęgniarki zbliżają się do chirurgów. Stają się sobie bliżsi. Muszą sobie wzajemnie ufać i polegać na sobie. Z czasem wiedzą o sobie wszystko. Są partnerami w działaniu. I dlatego często stają się partnerami w łóżku, czasami także w życiu. Gdzie uprawiają seks? Wszędzie, gdzie tylko jest okazja. W dyżurce, w gabinecie USG, w pokoju socjalnym, w łazience, a czasem w pustej sali chorych. Kochankowie dobierają się na dyżury, zazwyczaj nocne, często zamieniają się z kolegami/koleżankami, by być razem. (...)

PES po nowemu

Z prof. dr. hab. n. med. Mariuszem Klenckim, dyrektorem Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi rozmawia Ewa Szarkowska

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Kobiety w chirurgii. Równe szanse na rozwój zawodowy?

Kiedy w 1877 roku Anna Tomaszewicz, absolwentka wydziału medycyny Uniwersytetu w Zurychu wróciła do ojczyzny z dyplomem lekarza w ręku, nie spodziewała się wrogiego przyjęcia przez środowisko medyczne. Ale stało się inaczej. Uznany za wybitnego chirurga i honorowany do dzisiaj, prof. Ludwik Rydygier miał powiedzieć: „Precz z Polski z dziwolągiem kobiety-lekarza!”. W podobny ton uderzyła Gabriela Zapolska, uważana za jedną z pierwszych polskich feministek, która bez ogródek powiedziała: „Nie chcę kobiet lekarzy, prawników, weterynarzy! Nie kraj trupów! Nie zatracaj swej godności niewieściej!".

Czy Trump ma problemy psychiczne?

Chorobę psychiczną prezydenta USA od prawie roku sugerują psychiatrzy i specjaliści od zdrowia psychicznego w Ameryce. Wnioskują o komisję, która pozwoli zbadać, czy prezydent może pełnić swoją funkcję.

Algorytmy czy intuicja?

Procedury redukują dostępną wiedzę do prostych wyborów. Ich sztywne trzymanie się zabija intelektualnego ducha medycyny, który przedkłada podejście zindywidualizowane, wynikające z doświadczenia lekarza.

Czas pracy osób niepełnosprawnych w szpitalu

Czy niepełnosprawna pielęgniarka lub lekarz mogą pracować w systemie równoważnego czasu pracy i pełnić dyżury medyczne w porze nocnej?

Wciąż nie rozumiemy raka trzustki

 – W przypadku raka trzustki cele terapeutyczne są inne niż w raku piersi, jelita grubego czy czerniaku. Postęp w zakresie leczenia systemowego tego nowotworu jest nieznośnie powolny, dlatego sukcesem są terapie, które dodatkowo wydłużają mediany przeżycia nawet o klika miesięcy – mówi dr Leszek Kraj z Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. 




bot