Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 81–100/2022
z 24 listopada 2022 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Spełnia się sen ratowników

Ewa Szarkowska

Rządowy projekt ustawy o zawodzie ratownika medycznego i samorządzie ratowników medycznych przechodzi kolejne etapy legislacji jak burza. Wszystko wskazuje na to, że regulacja, na którą środowisko ratowników medycznych czeka od lat, zostanie uchwalona, podpisana przez prezydenta i opublikowana w Dzienniku Ustaw jeszcze w tym roku.



Ustawę kompleksowo regulującą zasady wykonywania zawodu ratownika medycznego w Polsce przyrzekł ratownikom minister zdrowia Łukasz Szumowski w porozumieniu zawartym z Komitetem Protestacyjnym Ratowników Medycznych w roku 2018. Obiecany przez resort projekt trafił rok później do konsultacji społecznych. Ratownicy i ich pracodawcy nie kryli zadowolenia z tego faktu, choć zastrzegali, że nie jest to projekt doskonały. – Z ostatecznymi ocenami wstrzymajmy się do finalnej wersji po uwagach i konferencji uzgodnieniowej, w jakiej ustawa wejdzie w życie. Podejrzewam, że nie będą to łatwe rozmowy – mówił wówczas Piotr Dymon, przewodniczący Polskiej Rady Ratowników Medycznych oraz szef Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Ratowników Medycznych.

Chyba jednak nie przypuszczał, że trzeba będzie czekać aż 3 lata, by projekt ustawy o zawodzie ratownika medycznego i samorządzie zawodowym ratowników medycznych został przyjęty przez rząd i przekazany pod obrady sejmu.

Ekspresowe tempo



Rządowy projekt ustawy wpłynął do laski marszałkowskiej w końcu września 2022 r., a już 20 października rozpatrzyła go w ekspresowym tempie i przyjęła jednogłośnie specjalna podkomisja powołana przez sejmową komisję zdrowia. Członkowie podkomisji większością głosów odrzucili kilka istotnych poprawek zgłoszonych przez posłów opozycji, umożliwiających ratownikom medycznym prowadzenie działalności w ramach indywidualnej praktyki, stwierdzanie zgonu poza akcją medyczną zespołu ratownictwa medycznego oraz wcześniejsze nabywanie uprawnień emerytalnych. Obecny na posiedzeniu Roman Badach-Rogowski z Krajowego Związku Zawodowego Pracowników Ratownictwa Medycznego wyjaśnił, że dzisiaj uprawnienia do wcześniejszej emerytury o 5 lat ze względu na pracę w szczególnych warunkach posiadają jedynie ratownicy medyczni, którzy przez co najmniej 15 lat byli zatrudnieni na etacie przed 1 stycznia 1999 r. Pozostali ratownicy, którzy w dużej części pracują na podstawie umów cywilnoprawnych, żadnych takich uprawnień nie mają. – Może faktycznie posiedzenie podkomisji nie jest miejscem na wpisywanie przepisów emerytalnych do ustawy, ale prosilibyśmy jednak, by podkomisja wystąpiła z wnioskiem do sejmu lub z inicjatywą legislacyjną odnośnie do uprawnień emerytalnych ratowników medycznych – apelował Badach-Rogowski.

Kwestia prawa ratowników medycznych do wcześniejszej emerytury oraz możliwości prowadzenia przez nich działalności w formie indywidualnych praktyk zdominowały dalsze obrady posłów nad projektem w czasie tzw. drugiego czytania. Ostatecznie sejm przyjął niemalże jednogłośnie (przeciw było tylko kilku posłów, jeden się wstrzymał) ustawę 27 października, uwzględniając tylko poprawki porządkowe zgłoszone przez PiS. W głosowaniu przepadły poprawki zgłoszone przez Koalicję Obywatelską i zaakceptowane przez Komisję Zdrowia, dające prawo ratownikom do prowadzenia indywidualnej praktyki oraz ustalające wysokość opłaty za wpis do spisu ratowników medycznych do czasu wyboru samorządu ratowników medycznych na poziomie 1 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ubiegły rok. Można przypuszczać, że próbę wprowadzenia tych poprawek do ustawy o zawodzie ratownika medycznego i samorządzie ratowników medycznych podejmie senat, który pochyli się nad tą regulacją w listopadzie.

Kto może być ratownikiem?



Projekt ustawy zakłada, że zawód ratownika medycznego może wykonywać osoba, która rozpoczęła przed 1 październikiem 2019 r. studia wyższe na kierunku lub specjalności ratownictwo medyczne lub medycyna ratunkowa i uzyskała tytuł zawodowy licencjata lub magistra na tym kierunku lub rozpoczęła po 30 września 2019 r. studia przygotowujące do wykonywania zawodu ratownika medycznego i uzyskała tytuł zawodowy licencjata. Do pracy w tym zawodzie będą uprawnione także osoby, które rozpoczęły przed 1 marca 2013 r. naukę w szkole policealnej i uzyskały dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego ratownika medycznego albo kwalifikacje zawodowe w zawodzie ratownik medyczny. Ratownik medyczny musi mieć prawo wykonywania zawodu, a jego dotychczasowe zachowanie daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu ratownika medycznego, w szczególności nie był prawomocnie skazany za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego oraz umyślne przestępstwo skarbowe.

Prawa ratownika…



Projektowana regulacja daje ratownikowi medycznemu prawo dostępu do dokumentacji medycznej oraz do uzyskania od lekarza, felczera, pielęgniarki, położnej, fizjoterapeuty lub innego ratownika informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych metodach diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych, zapobiegawczych i dających się przewidzieć następstwach podejmowanych działań, w zakresie niezbędnym do udzielanych przez siebie świadczeń zdrowotnych. Projekt zakłada, że po dokonaniu oceny stanu pacjenta, ratownicy mają prawo niepodejmowania lub odstąpienia od medycznych czynności ratunkowych albo udzielania świadczeń zdrowotnych, jeżeli nie spowoduje to niebezpieczeństwa utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Ratownik, pełniący funkcję kierownika zespołu ratownictwa medycznego otrzymuje uprawnienia do ustalania zgonu i jego przyczyny, jeżeli zgon nastąpił w trakcie akcji medycznej zespołu.

…i liczne obowiązki



Zgodnie z projektem ustawy ratownik medyczny ma obowiązek wykonywania zleceń z dokumentacji medycznej, dokumentowania świadczeń zdrowotnych w karcie indywidualnej ratownika medycznego, informowania pacjenta o jego prawach oraz jego stanie zdrowia, zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Jego powinnością jest także zgłaszanie niepożądanych działań produktu leczniczego do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotu odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu. Ponadto, każdy ratownik jest zobligowany do ustawicznego rozwoju zawodowego, realizowanego przez kształcenie podyplomowe i doskonalenie zawodowe, dokumentowane w karcie ustawicznego rozwoju zawodowego. Projekt ustawy zakłada umożliwienie ratownikom medycznym szkolenia specjalizacyjnego w celu uzyskania tytułu specjalisty w danej dziedzinie ochrony zdrowia, w tym m.in. przystąpienie do szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie „chirurgiczna asysta lekarza” pod warunkiem wystawienia przez podmiot leczniczy zaświadczenia potwierdzającego zapotrzebowanie na osoby z tą specjalizacją. Realizację ustawicznego rozwoju zawodowego ułatwi ratownikom prawo do 6 dni urlopu szkoleniowego rocznie, płatnego według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.

Zawód zaufania publicznego



Projekt ustawy zakłada powstanie Krajowej Izby Ratowników Medycznych, która będzie działała na takich samych zasadach jak pozostałe samorządy zawodów medycznych w Polsce i przynależność do niej będzie dla wszystkich ratowników medycznych obowiązkowa. Samorząd będzie reprezentował oraz chronił interesy zawodowe ratowników. Będzie przyznawał prawo wykonywania zawodu oraz uznawał kwalifikacje ratowników medycznych, będących obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, zamierzających wykonywać zawód ratownika medycznego w Polsce. Nowo powołany samorząd będzie sprawował również pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu ratownika medycznego poprzez stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych osób wykonujących ten zawód, jak również prowadził postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej ratowników medycznych za naruszenie zasad etyki zawodowej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu ratownika medycznego.

Projekt przewiduje także utworzenie rejestru ratowników medycznych oraz rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodu ratownika medycznego tymczasowo i okazjonalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzonego w systemie teleinformatycznym. Jego administratorem będzie Krajowa Rada Ratowników Medycznych. Rejestr pozwoli na uzyskanie zarówno informacji bieżącej o liczbie ratowników medycznych, sposobach wykonywania zawodu ratownika, jak również o potrzebach kadrowych w tym zawodzie w poszczególnych rejonach kraju.

Ratownicy: to początek nowej drogi



Związki zawodowe ratowników medycznych od początku prac legislacyjnych nad ustawą o zawodzie ratownika nie kryły, że nie do końca spełnia ona ich oczekiwania. Związkowcy liczyli bowiem, że przy tej okazji zostanie uregulowana sprawa uprawnień ratowników do wcześniejszej emerytury. Również w opinii Polskiego Towarzystwa Ratowników Medycznych procedowana ustawa nie załatwia wszystkich potrzebnych kwestii. Jednak jest fundamentem, który pozwoli na dalszą realizację postulatów środowiska, np. powołania krajowego konsultanta w dziedzinie ratownictwa medycznego wywodzącego się z tej grupy zawodowej. Organizacja podkreśla, że zgoda na kierunkowe studia magisterskie dla ratowników medycznych oraz możliwość wprowadzenia specjalizacji pozwoli na tworzenie ścieżki kariery zawodowej w ratownictwie medycznym, której dotąd brakowało. Umożliwi to ratownikom medycznym poszerzanie swojej wiedzy i nabywanie dodatkowych kompetencji. – Pomimo że zawód ratownika medycznego jest młodym zawodem, zbudował już swoją markę i jest rozpoznawalny. Jednak wymaga on dalszego doregulowania, a jedyną instytucją właściwą do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania zawodu ratownika medycznego jest samorząd – podkreśla PTRM. Organizacja Krajowej Izby Ratowników Medycznych będzie więc – w opinii Towarzystwa – zadaniem niezwykle ważnym, ponieważ od tego, w jaki sposób zostanie ukształtowana, będzie zależało funkcjonowanie i dalszy rozwój tego zawodu.

Ustawa istotna dla systemu PRM



Dr n. med. Małgorzata Popławska, prezes Związku Pracodawców Ratownictwa Medycznego SPZOZ, na co dzień kierująca Krakowskim Pogotowiem Ratunkowym podkreśla, że ustawa ta jest bardzo ważnym dokumentem dla ratownictwa medycznego w Polsce, ponieważ reguluje wykonywanie zawodu przez ratowników medycznych, którzy stanowią obecnie podstawę systemu. Jest istotna zarówno dla pracowników, jak i pracodawców, bo określa tak kluczowe kwestie, jak prawo wykonywania zawodu, ścieżkę doskonalenia zawodowego czy zasady odpowiedzialności zawodowej i sądu. Dzięki wprowadzeniu drugiego stopnia studiów pozwoli też na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i zdobywanie nowych umiejętności, co ma przecież znaczenie również dla pracodawców i pacjentów.

– Pracodawcy cały czas natomiast zwracają uwagę na konieczność doprecyzowania kwestii finansowania urlopu szkoleniowego. Z punktu widzenia pracownika ma on być finansowany na tych samych zasadach, jak urlop wypoczynkowy, ale pracodawcom nie wskazano źródła środków. Praca w pogotowiu ratunkowym oparta jest wyłącznie na systemie dyżurowym, co oznacza konieczność zatrudnienia osoby na zastępstwo w każdym przypadku nieobecności pracownika, niezależnie od jej przyczyny. Koszty urlopu pracownika oraz pracy osoby go zastępującej są więc spore – podkreśla prezes Popławska.





Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Neonatologia – specjalizacja holistyczna

O specyfice specjalizacji, którą jest neonatologia, z dr n. med. Beatą Pawlus, lekarz kierującą Oddziałem Neonatologii w Szpitalu Specjalistycznym im. Świętej Rodziny w Warszawie oraz konsultant województwa mazowieckiego w dziedzinie neonatologii rozmawia red. Renata Furman.

Kobiety w chirurgii. Równe szanse na rozwój zawodowy?

Kiedy w 1877 roku Anna Tomaszewicz, absolwentka wydziału medycyny Uniwersytetu w Zurychu wróciła do ojczyzny z dyplomem lekarza w ręku, nie spodziewała się wrogiego przyjęcia przez środowisko medyczne. Ale stało się inaczej. Uznany za wybitnego chirurga i honorowany do dzisiaj, prof. Ludwik Rydygier miał powiedzieć: „Precz z Polski z dziwolągiem kobiety-lekarza!”. W podobny ton uderzyła Gabriela Zapolska, uważana za jedną z pierwszych polskich feministek, która bez ogródek powiedziała: „Nie chcę kobiet lekarzy, prawników, weterynarzy! Nie kraj trupów! Nie zatracaj swej godności niewieściej!".

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Clostridium difficile: od herbaty po… przeszczep stolca

Beztlenowa laseczka Clostridium difficile to znany czynnik ryzyka uciążliwych biegunek u osób poddanych antybiotykoterapii. Zakażenia tą bakterią stanowią najczęstszą przyczynę biegunek u pacjentów hospitalizowanych.

Miłość w białym fartuchu

Na nocnych dyżurach, w gabinecie USG, magazynie albo w windzie. Najczęściej
między lekarzem a pielęgniarką. Romanse są trwałym elementem szpitalnej rzeczywistości. Dlaczego? Praca w szpitalu jest ciężka – fizycznie i psychicznie. Zwłaszcza na chirurgii. W sytuacjach zagrożenia życia działa się tam szybko, na pełnej adrenalinie, często w nocy albo po nocy nieprzespanej. W takiej atmosferze, pracując ramię w ramię, pielęgniarki zbliżają się do chirurgów. Stają się sobie bliżsi. Muszą sobie wzajemnie ufać i polegać na sobie. Z czasem wiedzą o sobie wszystko. Są partnerami w działaniu. I dlatego często stają się partnerami w łóżku, czasami także w życiu. Gdzie uprawiają seks? Wszędzie, gdzie tylko jest okazja. W dyżurce, w gabinecie USG, w pokoju socjalnym, w łazience, a czasem w pustej sali chorych. Kochankowie dobierają się na dyżury, zazwyczaj nocne, często zamieniają się z kolegami/koleżankami, by być razem. (...)

Doktor AI

Platformy ze sztuczną inteligencją (AI) dokonujące wstępnych diagnoz są już tak zaawansowane, że testowali je londyńczycy, a brytyjski NHS rozważa ich szersze użycie. W Afryce takie aplikacje na smartfona stosują już miliony.

Ukraińcy zwyciężają też w… szpitalach

Placówki zdrowia w Ukrainie przez 10 miesięcy wojny były atakowane ponad 700 razy. Wiele z nich zniszczono doszczętnie. Mimo to oraz faktu, że codziennie przybywają setki nowych rannych, poza linią frontu służba zdrowia daje sobie radę zaskakująco dobrze.

Chcę zjednoczyć i uaktywnić diagnostów

Rozmowa z Moniką Pintal-Ślimak, nowo wybraną prezes Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych.

Światy równoległe

Jeszcze nigdy system ochrony zdrowia nie był tak doceniany finansowo – przekonuje minister zdrowia Adam Niedzielski, obiecując „w skali roku” 15 mld zł „dodatkowych pieniędzy” na pokrycie wyższych kosztów funkcjonowania podmiotów medycznych, m.in. w związku z kolejną turą podwyżek, czy też raczej waloryzacji, wynagrodzeń. Obietnice ministra, zderzone z wyliczeniami ekspertów, ale przede wszystkim z informacjami płynącymi ze szpitali, nie wytrzymują próby. Tylko – co z tego?

Uchodźca w polskim systemie

Pół miliarda złotych wydała Polska na świadczenia zdrowotne dla uchodźców z Ukrainy w ciągu dziesięciu miesięcy 2022 roku – wynika z danych, jakie w lutym, rok po napaści Rosji na naszego wschodniego sąsiada, przedstawił Narodowy Fundusz Zdrowia. Świadczenia to przede wszystkim podstawowa opieka zdrowotna, która wraz z ambulatoryjną opieką specjalistyczną stanowią ponad 85 proc. udzielonych świadczeń. Co wynika z tych danych?




bot