Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 26–33/2020
z 23 kwietnia 2020 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Bój o szyby w aptece

Ewa Szarkowska

Pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 obnażyła brak odpowiedniego zabezpieczenia przed zarażeniem osób pracujących za pierwszym stołem w aptekach i punktach aptecznych. Technicy farmaceutyczni zabiegają, aby do polskich aptek na stałe wróciły szyby ochronne.



Obowiązujące Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki, nie nakłada na właścicieli aptek i punktów aptecznych obowiązku instalacji szyb ochronnych. Wskazuje jedynie, że podstawowe wyposażenie apteki ogólnodostępnej stanowi m.in. stół ekspedycyjny, który może być osłonięty w sposób uniemożliwiający dostęp do niego osobom niezatrudnionym w aptece, wyposażony w szuflady do przechowywania wyodrębnionych asortymentowo produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Rzecznik prasowy GIF Dominika Walczak wyjaśnia, że obowiązek posiadania szyb również nie wynikał z wcześniej obowiązujących przepisów.

Szyby powinny powrócić



Jeśli nawet tak było, to wielu z nas pamięta wcale nie tak odległe czasy, kiedy wszystkie apteki w Polsce miały zamontowane szyby oddzielające od pacjentów. – Była to naturalna bariera chroniąca personel przed różnymi zarazkami. Pod wpływem mody i przy milczącej aprobacie nadzoru farmaceutycznego od wielu lat trwa proces ich demontażu. Przesłanką było otwarcie na pacjenta. Efekt jest taki, że w obecnej sytuacji nie jesteśmy oddzieleni żadną fizyczną barierą od pacjentów, osób które często są nosicielami różnego rodzaju infekcji – podkreśla Aneta Klimczak, wiceprezes Związku Zawodowego Techników Farmaceutycznych RP.

Dlatego 28 lutego br. związkowcy zwrócili się do ministra zdrowia z wnioskiem o zmianę rozporządzenia regulującego wymogi stawiane aptekom. Zaproponowali wprowadzenie zapisu, że stół ekspedycyjny musi być wyposażony w szybę oddzielającą personel apteki od osób niezatrudnionych w aptece. Podkreślili, że jest to zmiana konieczna i powinna być wprowadzona natychmiast, aby zapewnić bezpieczeństwo personelowi polskich aptek i punktów aptecznych.

Konieczna modernizacja aptek



Wraz ze wzrostem liczby przypadków zakażenia koronawirusem i związanych z tym zgonów postulaty Związku Zawodowego Techników Farmaceutycznych RP idą jeszcze dalej.

– Naszym ideałem byłoby całkowite rozdzielenie izby ekspedycyjnej na część dla personelu i część dla pacjentów. Postulujemy również wprowadzenie obowiązku przekonstruowania przez apteki systemu wentylacji na nawiewną, która zapewni stałe minimalne nadciśnienie po stronie osoby wydającej lek. Tylko wtedy personel aptek będzie w pełni zabezpieczony. W tym wypadku chodzi nie tylko o bezpieczeństwo personelu, ale również o pacjentów – podkreśla Klimczak.

20 marca br. Związek poinformował rzecznika małych i średnich przedsiębiorców o docierających sygnałach od techników farmaceutycznych, że związku ze skutkami epidemii w najbliższym czasie wystąpią braki kadrowe w aptekach i punktach aptecznych w całym kraju. Związkowcy wystąpili więc o wyasygnowanie w ramach tarczy antykryzysowej środków na szybką modernizację placówek aptecznych, umożliwiających montaż pełnych przegród szklanych oddzielających personel od pacjentów oraz zapewnienie wentylacji nawiewnej.

– Nie wszystkich przedsiębiorców prowadzących apteki i punkty apteczne stać na to, żeby w odpowiedni sposób dostosować placówki apteczne. Dlatego w tarczy antykryzysowej nasz postulat powinien zostać uwzględniony i takie wsparcie finansowe powinno być przekazane do przedsiębiorców jak najszybciej – uważa wiceprezes ZZTF.

NIA rekomenduje



W związku z zagrożeniem zakażenia koronawirusem samorząd aptekarski wydał rekomendacje w celu ochrony personelu aptecznego oraz zmniejszenia ryzyka, tj. udostępnienie pracownikom aptek środków ochrony osobistej i płynów dezynfekujących oraz natychmiastowe wdrożenie procedur ograniczających liczbę pacjentów oczekujących w izbie ekspedycyjnej do koniecznego minimum. Wszystkim placówkom w kraju niezwłocznie zalecono m.in. wprowadzenie stref buforowych, zachowanie odpowiednich odległości pomiędzy pacjentami (1–1,5 m), realizację płatności kartą, a także – w miarę możliwości – obsługę pacjentów przez okienka do sprzedaży nocnej czy montaż szyb ochronnych przy stanowiskach obsługi.

– Zdecydowana większość aptek wprowadziła te zalecenia. Jest za wcześnie na decyzje w kwestii tego, czy szyby ochronne powinny pozostać w aptekach, również po zakończeniu pandemii. Oczywiście rekomendujemy utrzymanie tego rozwiązania na stałe. Pamiętajmy jednak, że apteki są podmiotami prywatnymi, dlatego narzucanie odgórnych regulacji w tym zakresie nie do końca znajduje uzasadnienie. Być może konieczne będzie przeprowadzenie szerokich konsultacji, na co przyjdzie jeszcze czas – uważa Tomasz Leleno, rzecznik prasowy Naczelnej Izby Aptekarskiej.

Problem znany nie od dziś



Zagrożenia związane z epidemią koronawirusa spowodowały jedynie powrót do dyskusji na temat wyposażania aptek w szyby ochronne. Nie jest bowiem żadną tajemnicą, że farmaceuci i technicy, stojący za pierwszym stołem w urządzonych według najnowszych trendów aptekach, często narzekają na zagrożenie ze strony kichających, kaszlących, a zdarza się, że nawet plujących im w twarz chorych pacjentów. Postulat, żeby szyby ochronne były obowiązkowe nie tylko na czas walki z koronawirusem, ale także i po zakończeniu epidemii, wydaje się więc uzasadniony. Z odpowiedzi udzielonych przez GIS, GIF, krajowego konsultanta ds. farmacji aptecznej oraz Ministerstwo Zdrowia wynika jednak, że nie należy spodziewać się żadnych zmian legislacyjnych w najbliższym czasie.

– My popieramy każdy środek zabezpieczający w okresie epidemii dla każdej grupy ludności , ale w zakresie prawa decyzje nie należą w tym zakresie do GIS, tylko do Ministerstwa Zdrowia i nadzoru farmaceutycznego – informuje Jan Bondar, rzecznik prasowy Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Dominika Walczak wyjaśnia, że Główny Inspektor Farmaceutyczny, jako organ administracji publicznej, nie ma kompetencji do samodzielnego nałożenia tego typu obowiązków, ale do egzekwowania obowiązków nałożonych przez ustawodawcę. – Oczywiście, że wobec aktualnej sytuacji epidemii bardzo istotna jest ochrona farmaceutów w aptekach, którzy każdego dnia jak prawdziwi bohaterowie dbają o pacjentów. Szeroka kampania uświadamiająca i nakazująca właścicielom aptek zapewnienie ochrony i bezpieczeństwa pracy, została przeprowadzona równolegle przez Wojewódzkich Inspektorów Farmaceutycznych oraz organizacje zrzeszające farmaceutów. W większości aptek rozwiązania ochronne i zabezpieczające personel zostały wdrożone, dlatego mam nadzieję, że komfort pracy farmaceutów w tym trudnym okresie poprawił się – czytamy w odpowiedzi rzeczniczki prasowej GIF.

Konsultant krajowy w dziedzinie farmacji aptecznej dr n. farm. Bożena Grimling podkreśla, że apteki obecnie działają zgodnie z rekomendacjami Naczelnej Rady Aptekarskiej. Zapytana o stanowisko w sprawie wprowadzenia na stałe obowiązku instalacji szyb w izbie ekspedycyjnej w aptekach ogólnodostępnych, informuje, że upubliczni je po zebraniu informacji i zapoznaniu się ze skalą problemu oraz wypracowaniu konkretnych rekomendacji środowiska farmaceutycznego.

Lakoniczna odpowiedź rzecznika resortu zdrowia nie pozostawia jednak żadnych złudzeń na szybką realizację postulatów ZZTF. – Aktualnie nie ma planów zmian legislacyjnych w tym zakresie – informuje Wojciech Andrusiewicz.

Postulaty pozostają aktualne



– Pamiętajmy, że każdy farmaceuta czy technik farmaceutyczny styka się dziennie przynajmniej z kilkudziesięcioma pacjentami, z których bardzo wielu należy do grup podwyższonego ryzyka. Musimy mieć świadomość, że zagrożenie nie zniknie w ciągu najbliższych tygodni, a wszystko wskazuje na to, że będzie towarzyszyło nam jeszcze przez dłuższy czas. Dlatego nasze postulaty wprowadzenia szyb ochronnych, a jeszcze lepiej pełnego zabezpieczenia aptek są cały czas aktualne – podkreśla Aneta Klimczak.




OPINIA:



Dr hab. Agnieszka Zimmermann, kierownik Zakładu Prawa Medycznego i Farmaceutycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, przewodnicząca Ogólnopolskiej Sekcji Prawa Farmaceutycznego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego

Pracując we własnej aptece, sama chciałam, by szyby nie było... Znikanie szyb w aptekach, które rozpoczęło się w latach 90. było związane z chęcią odejścia od wizerunku aptekarza wyizolowanego od pacjenta. Podstawą do likwidacji szyb oddzielających nas od naszych rozmówców była chęć stworzenia lepszej komunikacji i faktycznego doradzania. Podczas konsultacji lekarskiej, pielęgniarskiej nie ma przecież (póki co...) szyb. Badania wykazały, że w aptekach, w których jest szyba ograniczająca bezpośredni kontakt, pacjenci mówią dużo głośniej. Zatem obecność szyby utrudnia budowanie relacji konsultacyjnej i może przyczyniać się do łamania prawa pacjenta do zachowania intymności i poufności. Brak prywatności osoby korzystającej z usług apteki, jak wykazują badania, to główna przyczyna powodująca, że pacjenci nie korzystają z informacji i konsultacji farmaceutycznych. Rozmowa prowadzona z farmaceutą nie jest intymna, gdy słyszana jest przez inne osoby postronne.

Pamiętam jednak (prowadzone już przed laty) moje rozmowy ze znajomym epidemiologiem, który przestrzegał mnie przed usuwaniem szyby. Przeciwniczką usuwania szyb była też moja Mama – aptekarka z wieloletnim doświadczeniem. Dzisiaj praca bez szyby stanowi realne zagrożenie zdrowotne dla personelu apteki.

Ale tak już jest – prawa pacjenta są naszym osiągnięciem cywilizacyjnym, a cywilizacja nie przewidziała, że może się wywrócić przez... wirusa.

Co ciekawe, badania holenderskie wykazały, że prywatność pacjenta jest bardziej chroniona w sytuacji, gdy w aptece przestrzega się odległości pomiędzy osobą rozmawiającą z farmaceutą a kolejką, a zatem obecne rozwiązania ograniczające liczbę osób przebywających w aptece służą i ochronie zdrowia, i tworzeniu gwarancji ochrony praw pacjenta.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

Protonoterapia. Niekończąca się opowieść

Ośrodek protonoterapii w krakowskich Bronowicach kończy w tym roku pięć lat. To ważny moment, bo o leczenie w Krakowie będzie pacjentom łatwiej. To dobra wiadomość. Zła jest taka, że ułatwienia dotyczą tych, którzy mogą za terapię zapłacić.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

Endometrioza – wędrująca kobiecość

Podstępna, przewlekła i nieuleczalna. Taka jest endometrioza. Ta tajemnicza choroba ginekologiczna, badana od przeszło stu lat, nadal pozostaje dla lekarzy niewyjaśniona. Pomimo że występuje u kobiet coraz częściej, wciąż trudno określić mechanizm jej powstawania i rozwoju, a jej następstwa są poważne, prowadzą nawet do bezpłodności.

Edukacja zdrowotna w polskiej szkole

Edukacja zdrowotna ma trafić do szkół. Aby faktycznie zapobiegać chorobom, powinna spełniać szereg warunków, inaczej będzie tylko pozornym ruchem.

Zawał serca u osób młodych

Zawały serca przypisuje się zazwyczaj ludziom w starszym czy w średnim wieku. Niestety, prawda jest taka, że systematycznie rośnie liczba zawałów wśród ludzi młodych, co zazwyczaj ma bezpośredni związek z trybem życia, jaki prowadzą.

Gdy rozum śpi, budzi się bestia

Likantropia (z gr. lýkos – wilk i ánthropos – człowiek) to wiara w zdolność
przekształcania się ludzi w zwierzęta, zwłaszcza w wilki. Etymologię tego
terminu wywodzi się też od króla Arkadii – Likaona, który, jak opisuje
Owidiusz w Metamorfozach, został przemieniony w wilka, gdyż ośmielił się
podać Zeusowi ludzkie mięso – ciało własnego syna.




bot