Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 9–16/2020
z 20 lutego 2020 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Olej CBD: obalamy mity

Urszula Wilk

Duża część społeczeństwa kojarzy konopie Cannabis sativa z marihuaną, paleniem jointów w celach rekreacyjnych oraz z nielegalnymi uprawami tropionymi przez policję. Prowadzone w mediach dyskusje o konopiach budzą emocje głównie z powodu nieznajomości faktów dotyczących rośliny i jej bioaktywnych związków. Najwięcej emocji wywołuje tetrahydrokannabinol (THC), na czym traci w oczach opinii publicznej kannabidiol (CBD).




Fot. Thinkstock

Choć struktura chemiczna THC i CBD różni się nieznacznie, to w CBD nie tworzy się układ laktonowy, zamiast tego obecne są w nim dwa ugrupowania fenolowe. Niewielka zmiana struktury skutkuje innym działaniem: THC działa jako agonista receptorów kannabinoidowych, natomiast CBD jako antagonista. Stąd też brak psychoaktywnego działania CBD, a które obserwuje się dla THC. Wiele osób myli terminy i stosuje niesłusznie wymienność terminów między medyczną marihuaną a CBD lub przypisuje CBD właściwości odurzające.


Mit 1. Nie udowodniono medycznego
zastosowania CBD dla żadnego schorzenia

Kannabidiol (CBD) ma szeroki zakres korzystnych działań w przypadku zaburzeń psychicznych1. CBD może modulować euforyczne efekty po zażyciu THC, ma działanie neuroprotekcyjne, przeciwlękowe, wspomagające leczenie uzależnień od alkoholu i nikotyny2. Kannabidiol ma właściwości przeciwpsychotyczne. Badania na zwierzętach wykazują, że CBD ma podobny profil farmakologiczny do atypowych leków przeciwpsychotycznych3. Obejmuje to działanie neurochemiczne i wpływ na zachowanie pacjenta. Badania rezonansem magnetycznym (MRI) wykazały, że działanie tego związku zachodzi w obszarze prążkowia i kory skroniowej. W 2014 r. pokazano, że CBD wpływa również korzystnie na stany lękowe i depresję4. Wiąże się to prawdopodobnie z oddziaływaniem na receptor 5HT1A i wpływem na przekaźnictwo serotoninergiczne.

Bardzo trudną do leczenia chorobą, w przypadku której zaczęto już stosować lek zawierający kannabidiol, jest epilepsja. W Stanach Zjednoczonych powstał Epidiolex zawierający CBD. Produkt ma status leku sierocego. Badania przeprowadzane zarówno na dorosłych, jak i na dzieciach, wykazują, że CBD może poprawiać stan zdrowia i komfort życia pacjentów chorych na epilepsję5. Postuluje się, że mechanizm działania związany jest z zahamowaniem wydzielania glutaminianu. Regulacja przekaźnictwa glutaminergicznego może obniżać pobudliwość neuronów i tym samym zmniejszać częstość występowania epizodów drgawkowych. Na obecnym etapie badań wydaje się, że lek z kannabidiolem jest lekiem bezpiecznym.

Badania kannabinoidów są krokiem w kierunku zastępowania leków o silnych działaniach niepożądanych, lekami o szerokim zakresie bezpiecznego stosowania6. Sugeruje się, że kannabidiol może działać neuroprotekcyjnie, poprzez ochronę osłonki mielinowej włókien nerwowych.

Ponadto istnieją doniesienia o tym, że kannabidiol może działać przeciwzapalnie, a więc korzystnie w: niedokrwiennej niewydolności wątroby, która może występować po przeszczepie, operacji na wątrobie, oraz we wstrząsie7; zapaleniu mózgu związanym z posocznicą, gdzie zaobserwowano efekt przeciwzapalny oraz stabilizacji naczyń krwionośnych8; kardiomiopatii związanej z cukrzycą typu 1 oraz w cukrzycy typu 29; pneumokokowym zapaleniu opon mózgowych przez działanie przeciwzapalne i zmniejszanie niepożądanych zmian funkcji poznawczych10.

Szczególnie interesujące są prace wskazujące na korzystne efekty kannabidiolu, takie jak działanie nasenne, uspokajające, przeciwlękowe i przeciwdepresyjne. Potencjalnie CBD może łagodzić zarówno objawy depresyjne, jak i stany maniakalne. Prowadzone prace badawcze mogą przyczynić się do opracowania nowych leków przeciwdepresyjnych działających przez system kannabinoidowy (blokowanie lub pobudzanie), a nie tylko przez znany mechanizm podnoszenia poziomu serotoniny czy noradrenaliny.

Kannabidiol okazał się związkiem o wielu istotnych kierunkach działania biologicznego. Aktualne doniesienia naukowe wskazują na najbardziej zaawansowane badania traktujące o możliwości wykorzystania farmakologicznej aktywności kannabinoidów w obszarze leczenia takich chorób/objawów jak: anoreksja, wymioty, neurogenny ból, choroby zapalne, stwardnienie rozsiane, choroby degeneracyjne ośrodkowego układu nerwowego (choroba Parkinsona, Huntingtona, Tourette’a oraz Alzheimera), padaczka, jaskra, schizofrenia, wybrane choroby układu krążenia i nowotwory, otyłość oraz niektóre choroby metaboliczne. Wydaje się substancją o dużym bezpieczeństwie stosowania. Dlatego też ważne jest, aby przeprowadzać dalsze badania, by poznać lepiej jego aktywność i ewentualne działania niepożądane. Umożliwiłoby to być może w przyszłości szersze wprowadzenie preparatów zawierających kannabidiol w lecznictwie11.


Mit 2. CBD to kolejny wymysł działów marketingu


Trudno sobie wyobrazić, jak prosty olej roślinny, który od tysiącleci znajdował się pod naszymi nosami, nagle stał się rzekomym panaceum na zdrowie. Może dlatego niektórzy sceptycy uważają, że ten cały szum z CBD jest przesadzony. Podobnie jak w przypadku każdej zyskującej na popularności substancji, na rynku powstało mnóstwo firm próbujących na tym zyskać. W ciągu ostatnich kilku lat CBD pojawiło się w produktach kosmetycznych, pielęgnacyjnych oraz w menu kawiarni. W rezultacie dziś na otwartym rynku sprzedawana jest szeroka gama produktów CBD o różnej jakości. Jest ono bardziej dostępne niż kiedykolwiek. Jeszcze zanim CBD stało się modnym hasłem kulturowym, entuzjaści odnowy biologicznej i eksperci ds. zdrowia docenili jego szerokie zastosowanie terapeutyczne.

CBD jest z powodzeniem stosowane przez pacjentów na całym świecie w celu zwalczania wielu objawów bólowych, ale są to zwykle oleje o wysokiej zawartości CBD. Nie bez powodu badaniu podlegają olejowe postaci CBD – największa przyswajalność tej substancji jest możliwa z oleju lub dzięki waporyzacji.


Mit 3. Brałem CBD przez tydzień i nic się nie stało.
To nie działa


Ze względu na politykę narkotykową, spychającą CBD do podziemia informacyjnego, głównym źródłem wiedzy dla znacznej części odbiorców są fora internetowe. Jedną z często spotykanych negatywnych opinii jest „brałem po kilka kropli oleju codziennie i nie odczułem różnicy”. Warto w takiej sytuacji pamiętać, że substancja powinna być stosowana w konkretnym celu terapeutycznym, w zdefiniowanej dawce i przez jasno określony czas. Dopiero po spełnieniu tych warunków można określić czy zastosowane leczenie jest skuteczne.

Stosowanie kilku kropel oleju o subterapeutycznym stężeniu CBD, przez przypadkowy okres nie daje możliwości uzyskania pożądanego efektu klinicznego. Bywa, że taka sytuacja spotyka osoby, które nie stosują olejów z CBD na konkretne schorzenie, tylko postanawiają przetestować substancję. W efekcie przypomina to branie tabletek przeciwbólowych, gdy nic nas nie boli. W wielu takich wypadkach przyjmowana dawka to kilka, kilkanaście mg CBD dziennie podczas gdy dawki medyczne są zwykle ponad 10 razy większe.


Przykładowe dane z badań klinicznych wskazują, że skuteczność terapeutyczną w poszczególnych chorobach osiągamy przy zastosowanych dawkach:

• chroniczny ból: 2,5–20 mg przez ~25 dni

• epilepsja: 200–300 mg do 4,5 miesiąca

• problemy z poruszaniem się, na skutek choroby Huntingtona: 10 mg/kg przez 6 tygodni

• zaburzenia snu: 40–160 mg

• stwardnienie rozsiane: 2,5–120 mg krzyżówki THC-CBD przez 2–15 tygodni

• jaskra: 20–40 mg (dawki powyżej 40 mg mogą doprowadzić do wzrostu ciśnienia w oku).


Mit 4. Olej CBD to olej CBD,
wszystkie oleje są takie same


Przez rynek i ustawodawstwo olej z CBD został umiejscowiony w obszarze podatnym na szarlatanerię. Wiele produktów reklamowanych jako zawierające CBD ma tak śladowe ilości substancji, że nie ma mowy o ich pozytywnym wpływie. Badania Uniwersytetu Medycznego w Pensylwanii wykazały, że nawet dwie trzecie sprzedawców internetowych w USA podaje nieprawidłowe dane dotyczące zawartości kannabinoidów na etykietach swoich produktów.

Jedną z metod produkcji, która w znacznym stopniu przyczynia się do powstania tego problemu, jest praktyka „wzbogacania” produktów za pomocą izolatu i/lub koncentratu CBD. Izolat CBD powstaje w wyniku ekstrakcji związku CBD z rośliny i umieszczenie go w skoncentrowanej formie, która pozbawiona jest pozostałych kannabinoidów występujących w roślinie. Prawdziwe pełne spektrum CBD to ekstrakt, który zawiera wszystkie oryginalne występujące w roślinie kannabinoidy, a także terpeny i flawonoidy. Wiele badań sugeruje, że szeroka zawartość kannabinoidów obecnych w roślinie, a w konsekwencji w oleju, może znacznie zwiększyć korzyści terapeutyczne płynące z oleju.

Izolaty CBD pozostawiły szeroko otwarte drzwi dla producentów, chcących wykorzystać ignorancję odbiorców. Producenci mogą wykorzystać olej nośnikowy (dowolnej jakości) i dodając do niego minimalną ilość izolatu CBD wprowadzić na rynek produkt mający niewiele wspólnego z oryginalną rośliną. Biorąc pod uwagę, jak mało obecnie wiemy o prawidłowym podawaniu i dawkowaniu kannabinoidów może to pozostawić dużo miejsca na błędy. W najlepszym wypadku produkt po prostu nie zadziała. A w najgorszym?

W przypadku suplementu o właściwościach bardziej przypominających lek gra toczy się o wysoką stawkę. Krótko mówiąc, konsumenci poszukujący wysokiej jakości CBD będą musieli być jego własnymi orędownikami. Dobrą praktyką jest sprawdzanie, czy kupowane produkty nie tylko wymieniają aktywne składniki i dokładną dawkę CBD, ale także inne kannabinoidy i ich ilości, a surowce pochodzą od certyfikowanych sprzedawców, którzy nadzorują cały proces zbioru i produkcji samej rośliny konopnej12. Dobrym standardem stało się oferowanie klientom wglądu do wyników niezależnych badań każdej partii produktu zrealizowanych w zewnętrznych laboratoriach, tak jak robi to np. Eir Health przy współpracy z kalifornijskim laboratorium SC Labs.

Mit 5. Stosowanie CBD nie niesie ze sobą
ryzyka skutków ubocznych


Brazylijscy autorzy Bergamaschi i wsp.13 w 2011 roku zaprezentowali metaanalizę obejmującą 132 publikacje przedstawiające wyniki różnokierunkowych badań eksperymentalnych i klinicznych CBD. Wykazano w niej, że dotychczasowe badania oceniające zarówno krótko-, jak i długoterminowe stosowanie CBD u ludzi, nawet w dawkach przekraczających 600 mg nie skutkują występowaniem poważnych działań niepożądanych. Jednorazowe doustne zastosowanie CBD w dawkach 15–160 mg, jak i dożylne podanie dawki 5–30 mg nie zaburzało czynności układu krążenia (tętno, ciśnienie krwi)14, 15, ani też nie wywoływało niekorzystnych oddziaływań psychotycznych, zwłaszcza lękowych16.

Przy 3-tygodniowym stosowaniu CBD w dawce 10 mg dziennie nie wystąpiły zmiany w EKG, EEG, u zdrowych ochotników i chorych z padaczką. Nie stwierdzano również zmian w obrazie krwi obwodowej i w moczu17. Podobnie podawanie CBD ochotnikom w dziennej dawce 3 mg/kg doustnie przez 30 dni oraz stosowanie CBD u pacjentów z padaczką w dawce 200–300 mg/24 godz. przez 135 dni potwierdziło jego dobrą tolerancję, bez objawów oddziaływania toksycznego. Cotygodniowe kontrolne badania EKG i EEG tych pacjentów nie wykazały również zmian18.


CBD jest dobrze tolerowany, bezpieczny i ma stosunkowo niską toksyczność, chociaż nie wszystkie potencjalne skutki zostały zbadane, a większość danych pochodzi z badań in vitro lub badań na zwierzętach, np.:

• Są tylko ograniczone badania dotyczące wpływu na rozwój embrionalny.

• Dowody dotyczące potencjalnych zmian hormonalnych są zróżnicowane w zależności od zastosowanej metody i hormonu.

• Wpływ na układ odpornościowy jest niejasny; istnieją dowody na tłumienie odporności przy wyższych stężeniach, ale stymulacja immunologiczna może wystąpić przy niższych stężeniach.

• Istnieje możliwość skojarzenia CBD z interakcjami leku poprzez zahamowanie niektórych enzymów cytochromu P450, ale nie jest jeszcze jasne, czy skutki te występują w stężeniach fizjologicznych. Należy jednak mieć na uwadze, że zgłoszone działania niepożądane mogą być wynikiem interakcji między CBD a lekami, ponieważ CBD jest metabolizowany przez CYP1A1, CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A4 i CYP3A5, a dwie główne zaangażowane izoformy to CYP3A4 i CYP2C19.


Mit 6. CBD jest cudownym lekiem
na wszystko i leczy nowotwory


Spośród wielu chorób, w których zastosowanie pojedynczych kanabinoidów lub preparatów z nich złożonych może być obiecującą terapią, są nowotwory. W 1970 roku pierwszy raz doniesiono o właściwościach antyproliferacyjnych kannabinoidów. Ich supresyjne działanie było najczęściej badane pod względem linii nowotworowych: czerniaka, piersi, trzustki, prostaty oraz białaczki. Prowadzone obecnie badania wskazują na możliwe zastosowanie CBD w leczeniu nowotworów, ale są one ciągle zdecydowanie niewystarczające. Mit jakoby CBD leczył różne choroby nowotworowe jest szczególnie niebezpieczny, gdyż może prowadzić do porzucania przez pacjentów tradycyjnych metod leczenia, które mają udowodnioną skuteczność.

Istnieją jednak solidne dowody naukowe potwierdzające ich własności przeciwwymiotne i zmniejszające nudności. Efekt ten jest bardzo pożądany przy stosowaniu chemioterapeutyków, których wymioty są jednym z działań ubocznych19. Często przebieg chorób onkologicznych związany jest z silnym bólem, który uniemożliwia pacjentom normalne funkcjonowanie. W literaturze znajdują się liczne doniesienia z wstępnych badań klinicznych oraz badań eksperymentalnych na modelach zwierzęcych dowodzące istotnej aktywności przeciwbólowej kanabinoidów oraz preparatów złożonych pozyskanych z roślin konopi.

Istnieje wciąż wielu ludzi przekonanych o tym, że używanie oleju z konopi, który zawiera CBD, jest złem, za które należy surowo karać. Sądzę, że za trzydzieści lat będziemy na nich patrzyć z takim samym politowaniem, jak dzisiaj patrzymy na tych, którzy 30 lat temu wsadzali do więzień ludzi trzymających w domu dolary i funty, święcie wierząc, że posiadanie tzw. dewiz jest złem płynącym ze zgniłych krajów kapitalistycznych. Miejmy nadzieję, że społeczne opory przed CBD upadną tak samo, jak lęk przed imperialistami, i że podobnie upadek tego lęku wyjdzie nam tylko na dobre, bo CBD to ekscytująca substancja, której pełnie możliwości (podobnie jak innych kannabinoidów) będziemy dopiero odkrywać wraz z postępującymi badaniami naukowymi. Warto jednak już teraz poszerzyć swoją wiedzę na ten temat i rozważyć stosowanie oleju CBD jako uzupełnienia tradycyjnego procesu leczenia wielu stanów chorobowych.

Artykuł powstał przy współpracy z firmą Eir Health, producentem wysokiej jakości oleju CBD z konopi pochodzących z upraw w sercu Wielkopolski. Oleje Eir Health tworzone są z wykorzystaniem najbezpieczniejszych metod ekstrakcji i dodatkowo testowane w specjalistycznych laboratoriach w Kalifornii, by zapewnić produkt finalny najwyższej jakości.





Przypisy:

1. Campos A.C., Moreira F.A., Gomes F.V. i wsp., Multiple mechanisms involved in the large-spectrum therapeutic potential of cannabidiol in psychiatric disorders, „Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci.” 2012;367(1607):3364‒78.

2. Morgan C.J., Das R.K., Joye A. i wsp., Cannabidiol reduces cigarette consumption in tobacco smokers: preliminary findings, „Addict Behav.” 2011;38:2433‒6.

3. Zuardi A.W., Crippa J.A., Hallak J.E. i wsp., A critical review of the antipsychotic effects of cannabidiol: 30 years of a translational investigation, „Curr Pharm Des.” 2012;18(32):5131‒40.

4. Schier de Mello A.R., de Oliveira Ribeiro P.N., Coutinho S. i wsp., Antidepressant-Like and Anxiolytic-Like Effects of Cannabidiol: A Chemical Compound of Cannabis sativa, „CNS Neurol Disord Drug Targets.” 2014;13(6):953-60.

5. Szaflarski J.P., Bebin E.M., Cannabis, cannabidiol, and epilepsy – from receptors to clinical response, „Epilepsy Behav” 2014;41:277-82.

6. Santos R.G., Hallak J.E.C., Leite J.P. i wsp., Phytocannabinoids and epilepsy, „J Clin Pharm Ther.” 2014;40(2):135‒43.

7. Mukhopadhyay P., Rajesh M., Horváth B. i wsp., Cannabidiol protects against hepatic ischemia/ reperfusion injury by attenuating inflammatory signaling and response, oxidative/nitrative stress and cell death, „Free Radical Biol Med.“ 2011;50(10):1368‒81.

8. Ruiz-Valdepenas L., Martínez-Orgado J.A., Benito C. i wsp., Cannabidiol reduces lipopolysaccharide-induced vascular changes and inflammation in the mouse brain: an intravital microscopy study, „J Neuroinflammation.” 2011;8(1):5–13.

9. Rajesh M., Mukhopadhyay P., Bátkai S. i wsp., Cannabidiol attenuates cardiac dysfunction, oxidative stress, fibrosis, and inflammatory and cell death signaling pathways in diabetic cardiomyopathy, „ J Am Coll Cardiol.” 2010;56(25):2115‒25.

10. Barichello T., Ceretta R.A., Generoso J.S. i wsp., Cannabidiol reduces host immune response and prevents cognitive impairments in Wistar rats submitted to pneumococcal meningitis, „Eur J Pharmacol.” 2012;697(1):158‒64.

11. Siudem P. i wsp., Cannabis and cannabinoids, „Farmacja Współczesna” 2015; 8: 1–8.

12. Bonn-Miller M.O., PhD1; Loflin M.J.E., PhD2; Thomas B.F., PhD3 I wsp., Labeling Accuracy of Cannabidiol Extracts Sold Online.

13. Bergamaschi M.M., Queiros R.H.C., Crippa J.A.S. i wsp., Safety and side effects of Cannabidiol, a Cannabis sativa constituent, „Current Drug Safety” 2011; 6: 1–13.

14. Perez-Reyes M., Timmons M.C., Davis K.H. i wsp., A comparison of the pharmacological activity in man of intravenously administered delta-9tetrahydrocannabinol, cannabinol and cannabidiol, „Experientia” 1973; 29: 1368–1369.

15. Hollister L.E., Cannabidiol and cannabinol in man, „Experientia” 1973; 29: 825–826.

16. Zuardi A.W., Shirakawa I., Finkelfarb E. i wsp., Action of cannabidiol on the anxiety another effects produced by delta 9-THC in normal subjects, „Psychopharmacology (Berl)” 1982; 76: 245–250.

17. Mincis M., Pfeferman A., Guimarães R.X. i wsp., Chronic administration of cannabidiol in man. Pilot study, „AMB Rev Assoc Med Bras” 1973; 19(5): 185–190.

18. Cunha J.M., Carlini E.A., Pereira A.E. i wsp., Chronic administration of cannabidiol to healthy volunteers and epileptic patients, „Pharmacology” 1980; 21: 175–185.

19. Grifith-Lendering M.F., Wigman J.T., Prince van Leeuven A. i wsp., Cannabis use and vulnerability for psychosis in early adolescence – a trails study, „Addiction” 2013; 108: 733–740.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Artrogrypoza: kompleksowe podejście

Artrogrypoza to trudna choroba wieku dziecięcego. Jest nieuleczalna, jednak dzięki odpowiedniemu traktowaniu chorego dziecku można pomóc, przywracając mu mniej lub bardziej ograniczoną samodzielność. Wymaga wielospecjalistycznego podejścia – równie ważne jest leczenie operacyjne, rehabilitacja, jak i zaopatrzenie ortopedyczne.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Udar mózgu u dzieci i młodzieży

Większość z nas, niestety także część lekarzy, jest przekonana, że udar mózgu to choroba, która dotyka tylko ludzi starszych. Prawda jest inna. Udar mózgu może wystąpić także u dzieci i młodzieży. Co więcej, może do niego dojść nawet w okresie życia płodowego.

Byle jakość

Senat pod koniec marca podjął uchwałę o odrzuceniu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta w całości, uznając ją za niekonstytucyjną, niedopracowaną i zawierającą szereg niekorzystnych dla systemu, pracowników i pacjentów rozwiązań. Sejm wetem senatu zajmie się zaraz po świętach wielkanocnych.

Apteki rok po AdA

Co zmieniło się w aptekach w ciągu roku działania ustawy tzw. apteka dla aptekarza (AdA)? Liczba tych placówek mocno spadła, a „tąpnięcie” dopiero przed nami. Lokalne monopole się umacniają, ceny dopiero poszybują. Według jednych – to efekty tzw. AdA, która ogranicza możliwości zakładania nowych punktów.

Skąd się biorą nazwy leków?

Ręka do góry, kto nigdy nie przekręcił nazwy leku lub nie zastanawiał się, jak poprawnie wymówić nazwę handlową. Nazewnictwo leków (naming) bywa zabawne, mylące, trudne i nastręcza kłopotów tak pracownikom służby zdrowia, jak i pacjentom. Naming to odwzorowywanie konceptu marki, produktu lub jego unikatowego pozycjonowania. Nie jest to sztuka znajdowania nazw i opisywania ich uzasadnień. Aby wytłumaczenie miało sens, trzeba je rozpropagować i wylansować, i – jak wszystko na rynku medycznym – podlega to ścisłym regulacjom prawnym i modom marketingu.

Tępy dyżur to nie wymówka

Gdy pacjent jest w potrzebie, nie jest ważne, który szpital ma dyżur. A to, że na miejscu nie ma specjalistów, to nie wytłumaczenie za nieudzielenie pomocy – ostatecznie uznał Naczelny Sąd Administracyjny.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Leczenie przeciwkrzepliwe u chorych onkologicznych

Ustalenie schematu leczenia przeciwkrzepliwego jest bardzo często zagadnieniem trudnym. Wytyczne dotyczące prewencji powikłań zakrzepowo-zatorowych w przypadku migotania przedsionków czy zasady leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wydają się jasne, w praktyce jednak, decydując o rozpoczęciu stosowania leków przeciwkrzepliwych, musimy brać pod uwagę szereg dodatkowych czynników. Ostatecznie zawsze chodzi o wyważenie potencjalnych zysków ze skutecznej prewencji/leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz ryzyka powikłań krwotocznych.




bot