Szpitalna ocena innowacyjnych technologii medycznych: jak ułatwić podejmowanie decyzji inwestycyjnych?

Maciej Furman, Aneta Mela, Krzysztof Łach, Iwona Kowalska-Bobko, Małgorzata Gałązka-Sobotka, Iga Lipska

Często to narodowe agencje HTA są inicjatorami powstawania jednostek HTA w szpitalach. Wynika to z faktu potrzeby wykorzystania wiedzy z zakresu HTA z poziomu krajowego na szpitalny

Ocena technologii medycznych (ang. Health Technology Assessment, HTA) ułatwia podejmowanie decyzji refundacyjnych na podstawie wiarygodnych badań naukowych i wyników analiz ekonomicznych w warunkach konkretnego systemu ochrony zdrowia. Według Europejskiej Sieci Organizacji ds. Oceny Technologii Medycznej EUNetHTA HTA to multidyscyplinarny proces, który podsumowuje informacje na temat kwestii medycznych, społecznych, ekonomicznych i etycznych związanych z korzystaniem z danej technologii medycznej w sposób systematyczny, przejrzysty i bezstronny.

Obecnie HTA jest powszechnie stosowana do informowania o decyzjach refundacyjnych w wielu krajach na świecie. W Unii Europejskiej ocena technologii medycznych ma charakter stricte narodowy – państwa członkowskie niezależnie i samodzielnie tworzą własne ramy analityczne i decyzyjne HTA, wg których funkcjonują narodowe agencje HTA. Głównym celem tych agencji jest przygotowanie analiz weryfikacyjnych w sprawie oceny leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego albo wyrobu medycznego.

Wzorem innych krajów Europy Zachodniej, Polska w 2005 roku wprowadziła proces HTA do wspierania podejmowania decyzji refundacyjnych, głównie dla leków, poprzez powołanie organu opinio-doradczego dla ministra zdrowia – Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, do której zadań należy w szczególności opracowywanie rekomendacji dotyczących finansowania technologii medycznych (głównie lekowych). Do zadań AOTMiT można także zaliczyć opracowywanie raportów w sprawie świadczeń opieki zdrowotnej oraz wydawanie opinii w sprawie projektów programów zdrowotnych ministrów i jednostek samorządu terytorialnego.

Ocena technologii medycznej nie musi jednak odnosić się tylko do technologii lekowych i do funkcjonowania krajowych agencji HTA. Stąd też zrodziła się potrzeba HTA na poziomie szpitala. Powstała ona, ponieważ menedżerowie szpitali potrzebują nieco innej wiedzy niż decydenci na poziomie narodowym (np. wpływ na budżet szpitala zamiast analizy koszt–efektywność, aspekty organizacyjne z punktu widzenia pojedynczej jednostki zamiast uśrednionej analizy na poziomie narodowym), oraz dlatego, że ocena pewnych innowacyjnych technologii medycznych przez narodową agencję HTA zazwyczaj następuje z opóźnieniem, a także z tego powodu, iż ocena HB-HTA jest bardziej zwięzła i przynosi szybsze rezultaty (analiza HB-HTA trwa średnio 3 miesiące, w porównaniu do co najmniej 6 miesięcy na poziomie narodowym). Te specyficzne argumenty stały się podwaliną dla koncepcji szpitalnej oceny technologii medycznej (ang. Hospital-Based Health Technology Assessement, HB-HTA). Głównym założeniem dla wdrożenia oceny technologii medycznej na poziomie szpitalnym jest fakt, iż to właśnie szpitale wprowadzają nowoczesne technologie i aby wykonywać to efektywnie potrzebują odpowiedniej oceny danej procedury i uzasadnienia co do jej wdrożenia. HTA na poziomie szpitalnym ułatwia koordynację procesu wdrożenia procedur, ponieważ uwzględnia dokładniej zasoby placówek ochrony zdrowia i wpływ wprowadzenia danej inwestycji na sytuację ekonomiczno-finansową szpitali. Reasumując, szpitalne HTA różni się od „klasycznego” podejścia tym, że jest skoncentrowane na potrzebach jednego szpitala (lub zespołu szpitali) i pacjentów w nim leczonych, a nie całego systemu ochrony zdrowia oraz częściej odnosi się do technologii nielekowych. Jednakże obydwie koncepcje dążą do tego samego celu, jakim jest ułatwienie podejmowania racjonalnych i opartych na dowodach decyzji zarządczych. Stosują te same metody analityczne, jedynie inna jest skala ich działania. Nie należy zatem uznawać HB-HTA za substytut dla narodowego HTA, ale jako jego uzupełnienie w skali mikro, które może dodatkowo ułatwiać współpracę pomiędzy poszczególnymi agendami publicznymi ochrony zdrowia.

Jednostki HTA w szpitalu funkcjonują na całym świecie: w Europie (m.in Hiszpania, Włochy, Dania, Holandia, Estonia), Ameryce Północnej (USA i Kanada), Ameryce Południowej (Brazylia, Argentyna), Afryce (RPA) oraz Australii i Nowej Zelandii. Zespoły HB-HTA znajdują się głównie w specjalistycznych szpitalach klinicznych. Do powstania jednostek HB-HTA przyczyniła się współpraca wielu podmiotów, zarówno na poziomie krajowym (ministerstwa zdrowia, narodowych agencji HTA, izb lekarskich oraz stowarzyszeń pacjentów), regionalnym (samorządy lokalne, regionalne agencje HTA) oraz same szpitale, będące najczęściej jednocześnie ośrodkami naukowymi.
Warto zauważyć, że często to narodowe agencje HTA są inicjatorami powstawania jednostek HTA w szpitalach. Wynika to z faktu potrzeby wykorzystania wiedzy z zakresu HTA z poziomu krajowego na poziom szpitalny. Agencje państwowe tworzą wytyczne do tworzenia raportów HTA (np. fińska agencja ds. oceny technologii medycznej, FinoHTA), a później są one implementowane na poziom szpitalny przez profesjonalistów medycznych (głównie lekarzy klinicystów) oraz pracowników administracyjnych (ekonomistów zdrowia, menedżerów ochrony zdrowia) pracujących w specjalnych zespołach. Koncepcja HB-HTA zatem ma na celu koordynację procesów HTA na poziomie szpitalnym między różnymi grupami zawodowymi zatrudnionymi w placówkach szpitalnych. Taki rodzaj współpracy jest obecny w Finlandii w ramach działania jednostki
HB-HTA w szpitalu klinicznym w Helsinkach.

Wiedza jednostek HTA w szpitalu została skonsolidowana w projekcie naukowym AdHopHTA (ang. Adopting Hospital-based Health Technology Assessment; projekt badawczy finansowany ze środków UE Siódmego Programu Ramowego). W projekcie uczestniczyły jednostki HB-HTA, oraz narodowe agencje HTA z dziewięciu krajów Europy (Hiszpanii, Włoch, Turcji, Szwajcarii, Austrii, Estonii, Danii, Finlandii oraz Norwegii), a jego efektem końcowym były wypracowane zasady przewodnie i zestaw narzędzi dla tych wszystkich, którzy są zainteresowani wdrażaniem HTA w szpitalach.

W Europie Środkowo-Wschodniej pewne działania w zakresie HB-HTA obecne są w Estonii i Czechach. Trzecim krajem naszego regionu będzie Polska. Od 1 stycznia tego roku powołane zostało konsorcjum badawczo-wdrożeniowe o akronimie HB-HTA-PL („Wdrożenie systemu Hospital-Based HTA [HB-HTA] –Szpitalnej Oceny Innowacyjnych Technologii Medycznych”) do którego należą Narodowy Fundusz Zdrowia (lider projektu), Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego (główny inicjator projektu) oraz Uczelnia Łazarskiego. Projekt finansowany jest przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) w ramach Programu GOSPOSTRATEG – strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków” (okres realizacji projektu: 01.01.2019 – 31.12.2021 r.). Głównym celem projektu jest wypracowanie modelu szpitalnego HTA w Polsce, które ma służyć zwiększaniu możliwości zarządzania systemem ochrony zdrowia i zwiększeniu siły nabywczej środków w szpitalnictwie poprzez podejmowanie racjonalnych decyzji inwestowania w innowacyjne technologie medyczne. Finalnym etapem projektu jest pilotaż jednostki HB-HTA w Instytucie Kardiologii, który przeprowadzi kilka analiz HB-HTA dla wybranych szpitali w Polsce.

Najpopularniejsze artykuły

Super Indukcyjna Stymulacja (SIS) – nowoczesna metoda w fizjoterapii neurologicznej i ortopedycznej

Współczesna fizjoterapia dysponuje coraz szerszym wachlarzem metod terapeutycznych, które pozwalają skuteczniej i szybciej osiągać cele rehabilitacyjne. Jedną z technologii, która w ostatnich latach zyskuje na znaczeniu w leczeniu schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego oraz neurologicznych, jest Super Indukcyjna Stymulacja, w skrócie SIS. Ta nieinwazyjna metoda wykorzystuje wysokoenergetyczne pole elektromagnetyczne do głębokiej stymulacji tkanek, oferując alternatywę dla tradycyjnych form elektroterapii i kinezyterapii.

Karagen – do czego się go stosuje?

Karagen to składnik, który obecnie budzi duże zainteresowanie zarówno wśród producentów żywności, kosmetyków, jak i farmaceutyków. Dzieje się tak zwłaszcza z uwagi na jego wszechstronne zastosowania i bezpieczeństwo potwierdzone przez międzynarodowe organizacje. Tym razem odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące karagenu: czym jest, jak się go pozyskuje, do czego jest wykorzystywany i czy należy się go obawiać?

W jakich specjalizacjach brakuje lekarzy? Do jakiego lekarza najtrudniej się dostać?

Problem z dostaniem się do lekarza to dla pacjentów codzienność. Największe kolejki notuje się do specjalistów przyjmujących w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, ale w wielu województwach również na prywatne wizyty trzeba czekać kilka tygodni. Sprawdź, jakich specjalizacji poszukują pracodawcy!

Lecytyna sojowa – wszechstronne właściwości i zastosowanie w zdrowiu

Lecytyna sojowa to substancja o szerokim spektrum działania, która od lat znajduje zastosowanie zarówno w medycynie, jak i przemyśle spożywczym. Ten niezwykły związek należący do grupy fosfolipidów pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu organizmu, będąc podstawowym budulcem błon komórkowych.

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Życie z wszywką alkoholową: Jak się przygotować i co zmienić w codziennym funkcjonowaniu?

Alkoholizm jest poważnym problemem zdrowotnym, który dotyka wiele osób na całym świecie. Wszywka alkoholowa jest jedną z metod wspomagających walkę z tym uzależnieniem – mały implant, zawierający substancję disulfiram, który wchodzi w reakcję z alkoholem i wywołuje nieprzyjemne objawy po jego spożyciu. Wszywka alkoholowa stała się popularną opcją terapii w miastach takich jak Siedlce, gdzie coraz więcej osób szuka skutecznych sposobów na zerwanie z nałogiem. Jakie zmiany w codziennym funkcjonowaniu przynosi życie z wszywką i jak się do tego przygotować?

Onkologia – organizacja, dostępność, terapie

Jak usprawnić profilaktykę raka piersi, opiekę nad chorymi i dostęp do innowacyjnych terapii? – zastanawiali się eksperci 4 września br. podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu.

Najlepsze systemy opieki zdrowotnej na świecie

W jednych rankingach wygrywają europejskie systemy, w innych – zwłaszcza efektywności – dalekowschodnie tygrysy azjatyckie. Większość z tych najlepszych łączy współpłacenie za usługi przez pacjenta, zazwyczaj 30% kosztów. Opisujemy liderów. Polska zajmuje bardzo odległe miejsca w rankingach.

Na czym polega świadoma pielęgnacja twarzy?

Świadoma pielęgnacja twarzy to trend, który wykracza poza zwykłe stosowanie kosmetyków. To przede wszystkim umiejętność słuchania swojej skóry, rozumienia jej aktualnych potrzeb i podejmowania decyzji pielęgnacyjnych opartych na wiedzy o składnikach aktywnych. Na czym polega świadoma pielęgnacja twarzy? Na zastąpieniu przypadkowych zakupów celowanym działaniem, minimalizacji ryzyka podrażnień i maksymalizacji efektywności.

Choroby wirusowe u dzieci – jakie powinieneś znać?

Wirusowe choroby wieku dziecięcego to jedne z najczęstszych powodów wizyt u pediatry. Choć wiele z nich przebiega łagodnie, niektóre mogą prowadzić do groźnych powikłań, zwłaszcza u dzieci z obniżoną odpornością. Dzięki szczepieniom część z powszechnie występujących schorzeń udało się niemal całkowicie wyeliminować, jednak nie oznacza to, że nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia najmłodszych. Warto więc znać ich objawy, aby móc odpowiednio zareagować w przypadku zakażenia.

Kolagen w formie leku jeszcze nie istnieje, ale działa

Chociaż nie ma jeszcze kolagenu zarejestrowanego jako lek, istnieją suplementy diety, które bazują na peptydach kolagenowych o działaniu potwierdzonym w badaniach naukowych. Jeden z przeglądów badań opublikowany w 2022 roku wskazał wiele obszarów zdrowia, na które może wpływać suplementacja kolagenu. To m.in. kondycja stawów, stan skóry i paznokci, a także gojenie się ran.

Wrzody żołądka – objawy i przyczyny. Jakie badania wykonać?

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (potocznie określana również mianem wrzodów żołądka) jest kojarzona przede wszystkim ze stresem – przy czym tak naprawdę ma on niewielkie znaczenie w procesie powstawania tego schorzenia. Jak rozpoznać wrzody żołądka? Gdzie boli brzuch w przebiegu choroby wrzodowej i z jakimi objawami należy zgłosić się do lekarza?

Właściwe rozpoznanie swojego typu stopy

Każda stopa jest inna, a jej budowa wpływa na sposób chodzenia, komfort noszenia obuwia i zdrowie całego układu ruchu. Właściwe rozpoznanie swojego typu stopy to pierwszy krok do dobrania odpowiednich butów i wkładek. Niewłaściwe dopasowanie może prowadzić do bólu kolan, przeciążeń ścięgien, a nawet zmian w postawie ciała. Warto więc poświęcić chwilę, by sprawdzić, jaki masz typ stopy i jak o nią zadbać.