Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 17–25/2019
z 21 marca 2019 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


W Szwecji po pierwsze pacjent

Katarzyna Cichosz

Z dr Susanne Pettersson, pielęgniarką, dyrektor ds. rozwoju pielęgniarstwa w Pionie Zakażeń i Zapaleń w Karolinska University Hospital w Sztokholmie, rozmawia Katarzyna Cichosz.

Katarzyna Cichosz: Na szpitalnym korytarzu minęłam kilkanaście robotów. W jaki sposób roboty, które wyglądają jak małe kwadratowe wagoniki ze stelażem na dachu, pomagają pielęgniarkom?

Susanne Pettersson: Roboty wykorzystujemy głównie do transportu. Pielęgniarki nie muszą już zajmować się składaniem rutynowych zamówień, ponieważ zaopatrzenie medyczne automatycznie dostarczane jest na oddziały przez roboty. Na przykład co tydzień, we wtorek rano na chirurgię dowożonych jest dwadzieścia zestawów do zmiany opatrunku, a pracownik działu zaopatrzenia przychodzi, żeby wyłożyć towar. Kiedy potrzebny jest jeden jedyny, nietypowy zestaw opatrunków, wtedy zamawiamy go starym sposobem. Roboty są tutaj nowością i potrafią nas ciągle rozśmieszyć. Ponieważ są sterowane elektronicznie, nie mogą ominąć przeszkody, a czasami to, przed czym stoją, nie jest w stanie się przesunąć. Zdarza się, że słyszymy słowa jednego robota skierowane do drugiego: „S-t-o-i-s-z n-a m-o-j-e-j d-r-o-d-z-e
p-r-z-e-s-u-ń s-i-ę”. Wtedy oczywiście osoba za nie odpowiedzialna rozwiązuje problem, naciskając przycisk: ty idziesz pierwszy, ty drugi.

K.C.: Nowy budynek Szpitala Uniwersyteckiego Karolinska ma dziesięć pięter, około czterdziestu tysięcy metrów kwadratowych powierzchni, 629 łóżek, 35 sal operacyjnych, w tym 5 hybrydowych, 103 pokoje dziennego pobytu i 140 pokojów w przychodni. Imponujące.

S.P.: W tym nowym budynku prowadzimy tylko opiekę wysokospecjalistyczną. Duża grupa pracowników to również nauczyciele akademiccy. Decyzja o tym, że będzie to szpital wysokospecjalistyczny, jakiego rodzaju i ilu pacjentów będzie przyjmował była decyzją polityczną. Ponieważ zmienił się profil naszej działalności, musieliśmy przenieść pacjentów, którzy nie zostali zakwalifikowani jako wysokospecjalistyczni do innych ośrodków. Podobnie postąpiono z poradniami przyszpitalnymi, pozostały tylko te wysokospecjalistyczne.

Pracuję w Karolinska od dwudziestu pięciu lat i widzę, że pacjenci, których kilka lat temu trzeba było przyjąć do szpitala, obecnie otrzymują wymaganą pomoc w swojej przychodni. Poza tym w domach prowadzimy coraz bardziej zaawansowane leczenie. W reumatologii jest wiele nowych leków, mamy możliwości zastosowania ich u pacjentów, co nie było możliwe 20 lat temu. Wiele chorób doprowadzamy do remisji. Między innymi dzięki temu udaje nam się przekazać pacjentów do mniej specjalistycznych szpitali.

K.C.: Opieka w domu jest tańsza.

S.P.: Tak, tańsza i bezpieczniejsza. Przecież mówimy, że pobyt w szpitalu to zawsze ryzyko; ryzyko komplikacji, zakażenia czy ubocznych skutków leczenia. Dom jest w jakimś sensie bezpieczniejszym miejscem dla pacjenta niż szpital, pacjent w domu jest u siebie, mniej leży w łóżku i więcej się porusza. Jako nacja jesteśmy bardzo niezależnymi osobami. A niektóre badania naukowe mówią, że ekstremalnie niezależnymi. Lubimy mieszkać samodzielnie i nie zależeć nawet od własnej rodziny. I takie podejście odbija się również na tym, jakiej opieki medycznej czy pielęgniarskiej chcemy i gdzie chcemy ją otrzymać.

K.C.: Jest Pani dyrektorem ds. rozwoju pielęgniarstwa. Co należy do Pani zadań?

S.P.: We wszystkich ośrodkach Karolinska w Sztokholmie mamy 12 dyrektorów ds. rozwoju pielęgniarstwa, z czego dziesięć osób ma doktoraty. Opieka zdrowotna podzielona jest na siedem pionów, które odpowiadają za leczenie i opiekę nad pacjentem. Pion Inflammation and Infection Theme, którego jestem dyrektorem, został podzielony na cztery grupy: pierwsza: Endokrynologia i Nefrologia z Dializami, druga: Gastroenterologia, Reumatologia i Dermatologia, trzecia: Choroby Płuc i Alergologia oraz czwarta: Choroby Zakaźne. W moim pionie pracuje 1200 osób, z czego 500 to pielęgniarki, a około 300 pomoce pielęgniarskie. Jestem członkiem grupy liderów, odpowiadam za strategię, reprezentuję pielęgniarki, odpowiadam za jakość pielęgniarstwa, za kompetencje, badania w pielęgniarstwie oraz rozwój i kształcenie ustawiczne pielęgniarek.

K.C.: Jak zachęca Pani pielęgniarki na oddziałach do nieustannego poszerzania wiedzy?

S.P.: Z jednej strony pracuję z koordynatorami pielęgniarek i wspieram ich działania jako liderów. Patrzę nie tylko na to, ilu przyjęto pacjentów i jakie były wydatki, ale także na jakość wykonywanej pracy i na to, jak przebiega rozwój pielęgniarek. Z drugiej strony, posługujemy się w Karolinska siedmioszczeblową drabiną kompetencji. Od piątego szczebla wymagamy od pielęgniarek magisterium. Ostatni siódmy szczebel to pielęgniarki uniwersyteckie z doktoratami, które zajmują się zarówno badaniami w pielęgniarstwie, jak i pracują w klinikach. Moim zadaniem jest zachęcanie pielęgniarek, żeby kontynuowały rozwój swoich kompetencji. Oczywiście nie każdy musi rozwijać karierę akademicką, ale w każdej specjalności potrzebujemy pielęgniarek z doktoratem. W jednym z naszych szpitali mamy oddział, który prowadzony jest przez studentów. Pracuje tam tylko kilka pielęgniarek akademickich i wielu studentów, naprawdę fantastyczna nauka.

K.C.: Ile godzin pielęgniarka uniwersytecka spędza na bezpośredniej pracy z pacjentem?

S.P.: Nie jest to obwarowane przepisami ustawy, ale rekomendacje mówią, żeby pielęgniarka, która jest aktywna klinicznie, spędziła w skali roku 20 procent czasu pracy na oddziale z pacjentami. Może to być jeden dzień w tygodniu albo tydzień w miesiącu, zależy co będzie lepsze dla oddziału i dla niej samej.

K.C.: A w jaki sposób zachęcacie pielęgniarki, żeby włączały się do wprowadzania rezultatów badań pielęgniarskich w życie?

S.P.: Badania naukowe zawsze są rozciągnięte w czasie. Organizujemy prezentację wyników dla personelu oraz konferencję dla innych zainteresowanych. Co kilka miesięcy w szpitalu mamy prezentację esejów pielęgniarskich dla przygotowujących się do magisterium. Z jednej strony pielęgniarki uczą się na tych spotkaniach prowadzić naukową dyskusję i prezentować własne prace, z drugiej inspirują koleżanki i kolegów. Badania, które prowadzą lekarze mają długą tradycję, są skuteczniej wprowadzane w życie, ale trzeba pamiętać, że lekarzom zajęło bardzo dużo czasu zrozumienie i wprowadzenie w życie tego, że mycie i dezynfekcja rąk są naprawdę ważne. Tradycją jest, że pytamy pacjentów niemal non stop, czy wzięliby udział w badaniach. Czasami żartujemy, że powinni przychodzić do szpitala już z wypełnioną wcześniej zgodą. Jesteśmy odpowiedzialni za danie pacjentom informacji zwrotnej na temat badań, w których wzięli udział. W mojej grupie badawczej co dwa lata zapraszamy pacjentów na wykład, na którym prezentujemy również niepublikowane wyniki. Wprowadzanie w życie badań pielęgniarskich tak naprawdę zależy od naszego nastawienia, wiedzy i sposobu myślenia.

K.C.: Jakie tematy były ostatnio prezentowane w Karolinska?

S.P.: Jeden z wykładów dotyczył pacjentów, którzy muszą być odizolowani z powodu czynnej gruźlicy. Badaliśmy, jak pacjenci się czują w tej sytuacji. Bardzo często nie muszą oni zostać w łóżku i automatycznie nie potrzebują tak dużo opieki pielęgniarskiej. Ponieważ nie potrzebują pomocy praktycznej, pielęgniarki zostają w ich pokoju tylko chwilę, żeby podać im tabletki. Odczucia pacjentów były takie, że nikt nie chce z nimi przebywać, ani rozmawiać, personel nie zostaje w ich pokoju. Czuli się bardzo wyizolowani. Jako personel musimy o tym pamiętać, szczególnie teraz, kiedy w szpitalu mamy tylko pojedyncze pokoje. Wyniki badań z prezentacji zawsze pomagają nam szerzej popatrzeć na pacjenta i zastanowić się nad problemami, nad którymi wcześniej się nie zastanawialiśmy. Inny esej dotyczył pacjentów przenoszonych z intensywnej terapii na zwykły oddział. Badaliśmy doświadczenia pacjentów związane z tym transferem.

K.C.: Jaki był temat Pani pracy doktorskiej?

S.P.: „Chroniczne zmęczenie – postrzeganie, opis i ocena przez osoby z toczniem rumieniowatym układowym”, badałam percepcję pacjenta, przeprowadzałam wywiady, sprawdzałam, jak zmęczenie jest powiązane z diagnozą, jaki wpływ wywiera na codzienne życie pacjenta, na jego jakość. Pytałam pacjentów, co robią, kiedy to zmęczenie ich dotyka. Jedna piąta pacjentów nie ma problemu z notorycznym zmęczeniem i to jest również bardzo ważna dla nas informacja. Zmęczenie w tej chorobie pojawia się bardzo często, ale nie występuje zawsze i nie wszystkich musi dotknąć. A jeśli kogoś dotknęło, informujemy, jak sobie z nim radzić. Wyniki były opublikowane 6 lat temu, a pacjenci ciągle chcą o tym rozmawiać, chcą dzielić się z innymi strategią radzenia sobie ze zmęczeniem i chcą informować o wynikach swoje rodziny.

K.C.: Czasami trudno praktykowi zaakceptować wskazówki pielęgniarki naukowca. Czy tutaj jest to problemem?

S.P.: Nie bez powodu chcemy, żeby nasze pielęgniarki akademickie poświęcały minimum 20 procent swojego czasu na pracę kliniczną na oddziałach. A kiedy już tam są, chcemy, żeby zakładały fartuchy i były częścią danego zespołu. Uruchamia się wtedy myślenie: „jesteś jedną z nas”.

K.C.: Czy personel medyczny daje wystarczająco dużo przestrzeni pielęgniarkom na wykonywanie ich badań?

S.P.: Najlepiej jest zapytać: co jest najważniejsze dla pacjenta, a nie dla zespołów badawczych lekarzy czy pielęgniarek. Większość lekarzy, którzy pracują w zespołach badawczych wie, że nie tylko tabletki leczą pacjenta. A skoro o tabletkach mówimy, to ważne jest, jak te tabletki przyjmować. Ważne jest to, jaki styl życia prowadzić, żeby pomógł w powrocie do zdrowia. To nie jest dziedzina, jaką zajmują się lekarze, tę edukację wykonują pielęgniarki. Praca w wielospecjalistycznych zespołach badawczych pomaga zrozumieć, na co zwracają uwagę inne profesje. Czasami to pielęgniarki utrudniają albo nie pomagają lekarzom w prowadzeniu ich badań naukowych. Warto pamiętać o tym, że obydwie strony muszą się uczyć współpracować i pracować na rzecz pacjenta.

K.C.: Jak łatwo, bądź jak trudno, jest znaleźć dofinansowanie na projekty badawcze?

S.P.: Randomizowane badania z grupą kontrolną, które są prowadzone przez zespoły medyczne, mają dłuższą tradycję i łatwiej na nie otrzymać dofinansowanie. Dużo trudniej znaleźć dofinansowanie na badania jakościowe albo kombinację badań jakościowych i ilościowych, którymi zajmują się pielęgniarki. Posiadanie jedynie doktoratu nie ułatwia zdobywania grantów, natomiast dobrze jest być profesorem w danej dziedzinie. Kiedy składamy wnioski o dofinansowanie, zawsze pada pytanie o to, czy w projekcie biorą udział pacjenci lub ich organizacje. Zawsze pracujemy z ekspertem wybranym spośród pacjentów. Osoba taka mówi nam, kiedy niektóre pytania są niezrozumiałe albo kiedy użyliśmy niewłaściwego języka, bądź informuje nas, że w kwestionariuszu stawiamy za dużo pytań. Jeśli w projektach badawczych nie ma współudziału pacjentów czy organizacji pacjentów, wtedy dużo trudniej jest otrzymać dofinansowanie do projektu.

K.C.: Podobno w Szwecji mówicie 170 różnymi językami, jak rozwiązujecie bariery w komunikacji pomiędzy personelem, czy między pacjentami i personelem?

S.P.: Zrobiono bardzo dużo badań na ten temat. Próbujemy znaleźć tłumacza dla pacjenta, szczególnie, kiedy ma spotkanie z lekarzem. Idealnie byłoby, żeby to było wcześniej umówione spotkanie, ale jak wiemy w szpitalu wszystko szybko się zmienia. Czasami prosimy o pomoc personel, który włada dwoma lub trzema językami. Natomiast jeśli chodzi o imigrantów, to skupieni są oni w określonych rejonach. Nie szukają pomocy, bo jest im trudno się komunikować, być może nie rozumieją tutejszych zasad, sposobów szukania pomocy czy samego systemu. Programy profilaktyczne takie jak mammografia są bezpłatne, ale widzimy, że imigrantki nie korzystają z tych badań regularnie. W tym wypadku nie chodzi tylko o barierę językową, ale też kulturową.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Protonoterapia. Niekończąca się opowieść

Ośrodek protonoterapii w krakowskich Bronowicach kończy w tym roku pięć lat. To ważny moment, bo o leczenie w Krakowie będzie pacjentom łatwiej. To dobra wiadomość. Zła jest taka, że ułatwienia dotyczą tych, którzy mogą za terapię zapłacić.

Problem nie zawsze rozumiany

Z Ewą Jędrys, prezes Fundacji Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca w Krakowie rozmawia Katarzyna Cichosz.

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

Rozmawiajmy o bezpieczeństwie lekowym

Nie milkną komentarze po opublikowaniu projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej. W różnych aspektach i różnym tonie wypowiadało się na jego temat wiele środowisk. Ostatnio głos zabrały organizacje branżowe, zrzeszające podmioty branży farmaceutycznej.

Minister bez żadnego trybu

Adam Niedzielski „jedynką” na poznańskiej liście PiS? Pod koniec 2022 roku minister zdrowia zadeklarował, że przygotowuje się do startu w jesiennych wyborach parlamentarnych. Powód? Poselski mandat i obecność w sejmie przekładają się, zdaniem Niedzielskiego, na większą skuteczność w przeprowadzaniu kluczowych decyzji. Skoro już o skuteczności mowa…

Zawał serca u osób młodych

Zawały serca przypisuje się zazwyczaj ludziom w starszym czy w średnim wieku. Niestety, prawda jest taka, że systematycznie rośnie liczba zawałów wśród ludzi młodych, co zazwyczaj ma bezpośredni związek z trybem życia, jaki prowadzą.




bot