Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 1–8/2013
z 24 stycznia 2013 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Leczenie nadmiaru żelaza – metody chelatacji

Z prof. Michałem Matysiakiem, kierownikiem Katedry i Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM, na temat metod chelatacji żelaza rozmawia Marcin Wełnicki.

Przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych stosuje się w hematologii m.in. w zespołach mielodysplastycznych, talasemii beta czy szeregu niedokrwistości hemolitycznych. Jakie mogą być negatywne konsekwencje częstych przetoczeń?

– Krew jest niezbędna w ratowaniu życia chorych, jednak jej podawanie niesie za sobą ryzyko groźnych powikłań, związanych przede wszystkim z bardzo częstymi przetoczeniami dużych ilości koncentratu krwinek czerwonych (KKCz), co ma miejsce w wymienionych przez Pana jednostkach chorobowych. Powikłania te są szczególnie groźne u dzieci. Transfuzje KKCz, ratując życie chorym, dostarczają bowiem jednocześnie do organizmu dodatkowych ilości żelaza. Jedna jednostka KKCz wprowadza do organizmu biorcy ok. 200 mg dodatkowego żelaza.



Jakie schorzenia stanowią najczęściej wskazanie do powtarzających się przetoczeń KKCz u dzieci?

– Są to m.in.: talasemia beta, anemia sierpowatokrwinkowa, MDS – zespoły mielodysplastyczne, anemia aplastyczna, zespół Diamonda-Blackfana, niedokrwistość Fanconiego oraz inne rzadkie niedokrwistości wrodzone lub nabyte. Istnieją także choroby, w których występują okresowe wskazania do bardzo częstych transfuzji masy erytrocytarnej, takie jak np. terapia nowotworów czy stany przed i po przeszczepie szpiku kostnego. Nadmiar żelaza w organizmie tych chorych wpływa negatywnie na ich podstawowe leczenie.

Ludzki organizm nie posiada mechanizmów biochemicznych umożliwiających eliminację nadmiaru żelaza. Czy wzrost jego stężenia we krwi stanowi rzeczywisty problem kliniczny?

– Wielokrotne przetaczanie KKCz prowadzi do podwyższenia stężenia żelaza, podwyższonego stężenia ferrytyny w surowicy krwi, i po kilku latach terapii – do przewlekłego przeładowania żelazem z postępującym uszkodzeniem narządów wewnętrznych. Dotyczy to szczególnie wątroby, mięśnia sercowego, narządów wydzielania wewnętrznego i innych. Jeśli dojdzie do przekroczenia zdolności magazynowania Fe w organizmie, wolne żelazo katalizuje proces powstawania rodników hydroksylowych, co prowadzi do uszkodzenia błon komórkowych i denaturacji białek. Proces ten prowadzi do uszkodzenia tkanek i ostatecznie do śmierci. Przewlekłe obciążenie żelazem stanowi więc poważne powikłanie przetaczania krwi. U dzieci obserwujemy spowolnienie wzrostu i opóźnienie dojrzewania z powodu uszkodzenia przysadki, a u chorych we wszystkich grupach wiekowych uszkodzenie wątroby, rozwój cukrzycy w wyniku uszkodzenia komórek wysp trzustkowych oraz powikłania kardiologiczne. Przebieg choroby jest wieloletni i charakteryzuje się stopniowym upośledzeniem czynności narządów kumulujących namiar żelaza, doprowadzających do ich niewydolności.

Kiedy pacjent ma wskazania do terapii chelatującej?

– Obecnie zaleca się rozpoczęcie terapii chelatującej po przetoczeniu około 20 jednostek KKCz (około 100 ml/kg mc.) lub min 7 ml/kg mc. KKCz/miesiąc, a także, gdy istnieją dowody kliniczne potwierdzające występowanie przewlekłego obciążenia żelazem, jak również, gdy stężenie ferrytyny w surowicy przekracza 1000 μg/l.

Od 2005 r. w terapii nadmiaru żelaza stosuje się deferazyroks. Jaką przewagę ma ten lek nad preparatami starszej generacji?

– Deferazyroks jest wskazany w leczeniu przewlekłego obciążenia żelazem, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub nieodpowiednie. Deferazyroks stosuje się w terapii chelatującej u pacjentów, u których w wyniku częstych transfuzji KKCz (≥7 ml/kg mc. na miesiąc) stwierdzono przewlekłe obciążenie żelazem, a także u innych pacjentów z nadmiarem żelaza w organizmie.

Czy stosowanie deferazyroksu pozwala usunąć nadmiar Fe z narządów, w których doszło już do jego odkładania się?

– Tak, deferazyroks redukuje nadmiar żelaza w wątrobie, sercu i w innych narządach.

Jak ocenia Pan dostępność do terapii deferazyroksem w Polsce?

– Niestety, jak dotychczas nie ma w Polsce możliwości stosowania deferazyroksu w ramach Lekowego Programu Zdrowotnego. Lek ten jest pełnopłatny i do tego bardzo kosztowny, co – ze szkodą dla pacjentów – znacznie ogranicza możliwości jego stosowania.




Najpopularniejsze artykuły

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Rozmawiajmy o bezpieczeństwie lekowym

Nie milkną komentarze po opublikowaniu projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej. W różnych aspektach i różnym tonie wypowiadało się na jego temat wiele środowisk. Ostatnio głos zabrały organizacje branżowe, zrzeszające podmioty branży farmaceutycznej.

Kongres Zdrowia Publicznego 2022

W jakiej sytuacji po bez mała trzech latach pandemii znajduje się system ochrony zdrowia w Polsce? Co ze zdrowiem publicznym, poddanym przeciążeniom pandemii COVID-19 oraz skutków wojny w Ukrainie? Czy możliwe jest funkcjonowanie i zarządzanie wrażliwym dobrem, którym jest zdrowie i życie, w warunkach permanentnego kryzysu? Te, i nie tylko te, pytania mocno wybrzmiewały podczas IX Kongresu Zdrowia Publicznego (8–9 grudnia, Warszawa).

Problem nie zawsze rozumiany

Z Ewą Jędrys, prezes Fundacji Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca w Krakowie rozmawia Katarzyna Cichosz.

Minister bez żadnego trybu

Adam Niedzielski „jedynką” na poznańskiej liście PiS? Pod koniec 2022 roku minister zdrowia zadeklarował, że przygotowuje się do startu w jesiennych wyborach parlamentarnych. Powód? Poselski mandat i obecność w sejmie przekładają się, zdaniem Niedzielskiego, na większą skuteczność w przeprowadzaniu kluczowych decyzji. Skoro już o skuteczności mowa…

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Wczesny hormonozależny rak piersi – szanse rosną

Wczesny hormonozależny rak piersi u ponad 30% pacjentów daje wznowę nawet po bardzo wielu latach. Na szczęście w kwietniu 2022 roku pojawiły się nowe leki, a więc i nowe możliwości leczenia tego typu nowotworu. Leki te ograniczają ryzyko nawrotu choroby.

Pokonać strach przed stratą dziecka

Z Katarzyną Wolską, naszą redakcyjną koleżanką i mamą małej Tosi, rozmawia Martyna Tomczyk.




bot