Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 93–100/2012
z 17 grudnia 2012 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Prof. Jacek Łuczak laureatem Europejskiej Nagrody Obywatelskiej

Martyna Tomczyk

W 2008 r. Parlament Europejski utworzył „Europejską Nagrodę Obywatelską” w celu uhonorowania osób, jak i grup, stowarzyszeń czy organizacji za wybitne osiągnięcia w życiu społecznym – ich codzienną aktywność dającą konkretny wyraz wartościom wynikającym z Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz za promowanie lepszego, wzajemnego zrozumienia i większej integracji pomiędzy obywatelami państw członkowskich. Wśród tegorocznych laureatów nagrody znalazł się prof. dr hab. n. med. Jacek Łuczak ordynator Hospicjum Pallium w SK Przemienienia Pańskiego UM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

„Prof. Jacek Łuczak jest ojcem polskiego modelu opieki paliatywnej, który służy obecnie tworzeniu ośrodków domowej i stacjonarnej opieki paliatywnej nie tylko na terenie całej Polski, ale także w krajach Europy Środkowej i Wschodniej” – z uzasadnienia do nagrody zgłoszonego przez europosła Filipa Kaczmarka.

– Było kilka ważnych momentów, które naprowadziły moje myśli na wdrożenie opieki paliatywnej w naszym kraju – wspomina prof. Łuczak. – We wrześniu 1965 r., po 2 latach oczekiwania na etat asystencki, otrzymałem w I Klinice Chorób Wewnętrznych przy ul. Długiej w Poznaniu salę na oddziale G, nazywaną „umieralnią”. Była to sala, w której leżeli bardzo cierpiący, bliscy śmierci pacjenci z chorobą nowotworową – chorzy spoza marginesu zainteresowania lekarskiego. W tamtych czasach panowało bowiem przekonanie, że nie ma potrzeby, aby tym chorym poświęcać wiele uwagi. Starałem się jednak z nimi rozmawiać, łagodzić ich cierpienia i uśmierzać ból. Moje zachowanie oczywiście nie zyskiwało uznania innych. Drugim znaczącym dla mnie wydarzeniem był rok 1981– zostałem wtedy dziekanem AM w Poznaniu; udzielając wywiadu dla czasopisma studenckiego powiedziałem, na podstawie moich doświadczeń klinicznych, że w naszych szpitalach dzieci w bardzo złych warunkach przychodzą na świat, ale chorzy w jeszcze gorszych umierają i że chciałbym to zmienić. W moich przemyśleniach utwierdziło mnie także spotkanie z Antoniną Mazur, moją pacjentką z rozsianą chorobą nowotworową. Wybrała mnie na powiernika. Miała do mnie zaufanie, opowiadała mi o swoim cierpieniu egzystencjalnym. Zaprzyjaźniłem się z chorą. W naszych spotkaniach bardzo wyraźnie przebijała potrzeba mówienia o umierających chorych i ich leczeniu. Pani Antonina, która wtedy już bardzo cierpiała, powiedziała mi, że warto byłoby, abym zajmował się takimi chorymi. To spowodowało, że zacząłem się nad tym wszystkim bardzo głęboko zastanawiać – wspomina prof. Łuczak.

Początki rozwoju opieki paliatywnej nie były jednak łatwe. W 1987 r. prof. Łuczak powołał nieformalny jeszcze wyjazdowy zespół zwalczania bólu. Wizyty domowe u pacjentów odbywały się zazwyczaj w dni wolne od pracy, od rana do wieczora. Zespół jeździł starym mercedesem kupionym w Szwecji przez prof. Łuczaka, gdzie pracował jako anestezjolog – w bagażniku wozili sprzęt i leki potrzebne chorym, w tym doustną morfinę. Rok później, w strukturach Kliniki Onkologii SK Przemienienia Pańskiego Akademii Medycznej w Poznaniu, powstała i została wpisana do statutu szpitala Poradnia Walki z Bólem wraz z zespołem wyjazdowym, a w 1988 r. prof. Łuczak odbył szkolenie w czołowym mediolańskim ośrodku domowej opieki paliatywnej, kierowanym przez prof. V. Ventafriddę. – Podczas tego pobytu zostałem przyjęty przez Jana Pawła II. Wręczyłem mu materiały z konferencji, zawierające także nasze krótkie opracowanie pierwszych doświadczeń w opiece paliatywnej, krótko opowiedziałem, co już udało nam się dokonać i poprosiłem o wskazówki, co dalej; Papież zasugerował: – „Naciskajcie Kościół” – opowiada prof. Łuczak.

Po tym szkoleniu prof. Łuczaka, Poradnia Walki z Bólem wraz z zespołem wyjazdowym została przekształcona w Zespół Domowej Opieki Paliatywnej poszerzony w 1990 r. o 7-łóżkowy Oddział Opieki Paliatywnej. Na bazie tego oddziału rektor AM, prof. Antoni Pruszewicz powołał pierwszą w Europie Klinikę Anestezjologii, Intensywnej Terapii Onkologicznej i Opieki Paliatywnej. Jej kierownikiem został prof. Łuczak. Wtedy też został wdrożony autorski program szkolenia w zakresie opieki paliatywnej dla studentów Wydziału Lekarskiego oraz Wydziału Pielęgniarstwa.

Pierwsze lata tworzenia opieki paliatywnej stanowiły przygotowanie do działań w Krajowej Radzie Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej przy Ministerstwie Zdrowia (od 1993 r. prof. Łuczak kierował Radą przez wszystkie kadencje), opracowania z całym zespołem ekspertów standardów świadczeń w dziedzinie medycyny paliatywnej, Programu rozwoju opieki paliatywnej i hospicyjnej (1998) oraz specjalizacji dla lekarzy w medycynie paliatywnej (1999) i pielęgniarek w opiece paliatywnej (1999). W dalszym, ogólnopolskim rozwoju tej opieki ważny udział miało wyodrębnienie z Katedry Onkologii Katedry i Kliniki Medycyny Paliatywnej (2002) jako samodzielnej jednostki działającej w oparciu o Hospicjum Pallium i stanowiącej bazę do szkolenia podyplomowego, w tym specjalistycznego. Działalność szkoleniowa i wspomagająca dla innych krajów łączy się z powołaniem w Genewie, z siedzibą w Poznaniu, Stowarzyszenia Rozwijania Opieki Paliatywnej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w 1998 r. Profesor mu przewodniczy i tworzy na bazie Hospicjum Pallium Ośrodek Szkoleniowy po uzyskaniu środków z Open Society Institute w Nowym Jorku.

– Tak naprawdę – Europejska Nagroda Obywatelska powinna być przyznana wielu osobom, które współtworzyły ze mną opiekę paliatywną w naszym kraju i które na co dzień pracują ze mną w Hospicjum. Ja jestem tylko ich skromnym reprezentantem – zaznacza prof. Łuczak.




Najpopularniejsze artykuły

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Rozmawiajmy o bezpieczeństwie lekowym

Nie milkną komentarze po opublikowaniu projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej. W różnych aspektach i różnym tonie wypowiadało się na jego temat wiele środowisk. Ostatnio głos zabrały organizacje branżowe, zrzeszające podmioty branży farmaceutycznej.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Kongres Zdrowia Publicznego 2022

W jakiej sytuacji po bez mała trzech latach pandemii znajduje się system ochrony zdrowia w Polsce? Co ze zdrowiem publicznym, poddanym przeciążeniom pandemii COVID-19 oraz skutków wojny w Ukrainie? Czy możliwe jest funkcjonowanie i zarządzanie wrażliwym dobrem, którym jest zdrowie i życie, w warunkach permanentnego kryzysu? Te, i nie tylko te, pytania mocno wybrzmiewały podczas IX Kongresu Zdrowia Publicznego (8–9 grudnia, Warszawa).

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Problem nie zawsze rozumiany

Z Ewą Jędrys, prezes Fundacji Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca w Krakowie rozmawia Katarzyna Cichosz.

Minister bez żadnego trybu

Adam Niedzielski „jedynką” na poznańskiej liście PiS? Pod koniec 2022 roku minister zdrowia zadeklarował, że przygotowuje się do startu w jesiennych wyborach parlamentarnych. Powód? Poselski mandat i obecność w sejmie przekładają się, zdaniem Niedzielskiego, na większą skuteczność w przeprowadzaniu kluczowych decyzji. Skoro już o skuteczności mowa…

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Wczesny hormonozależny rak piersi – szanse rosną

Wczesny hormonozależny rak piersi u ponad 30% pacjentów daje wznowę nawet po bardzo wielu latach. Na szczęście w kwietniu 2022 roku pojawiły się nowe leki, a więc i nowe możliwości leczenia tego typu nowotworu. Leki te ograniczają ryzyko nawrotu choroby.

Pokonać strach przed stratą dziecka

Z Katarzyną Wolską, naszą redakcyjną koleżanką i mamą małej Tosi, rozmawia Martyna Tomczyk.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

Czym są diagnozy pielęgniarskie?

Rozmowa z dr hab. n. o zdr., mgr piel. Aleksandrą Gaworską-Krzemińską, dyrektorem Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa, prodziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultantem wojewódzkim w dziedzinie pielęgniarstwa.




bot