Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 60–68/2011
z 29 sierpnia 2011 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


HOMEOPATIA

Chodzi o pieniądze, a nie zdrowie

Elżbieta Cichocka

Naczelna Rada Lekarska nie ma prawa wymagać od lekarzy, by leczyli zgodnie z wiedzą nabytą na studiach medycznych. Tak uznał w końcu lipca Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakładając na samorząd lekarski karę pieniężną za to, że psuje rynek leków homeopatycznych.

W kwietniu 2008 r. organ samorządu lekarskiego uchwalił: „NRL negatywnie ocenia zjawisko stosowania homeopatii i pokrewnych nienaukowych metod przez niektórych lekarzy, a także organizowanie szkoleń w tych dziedzinach przez instytucje i organizacje mające sprawować pieczę nad prawidłowym wykonywaniem zawodów medycznych. Stale narasta liczba dowodów oraz przekonanie środowisk naukowych w medycynie, że homeopatię należy zaliczać do nienaukowych metod tzw. medycyny alternatywnej, która proponuje stosowanie bezwartościowych produktów o nie zweryfikowanym naukowo działaniu”.

W stanowisku podpisanym przez ówczesnego prezesa NRL Konstantego Radziwiłła przywołany jest art. 57 KEL: lekarz nie może posługiwać się metodami uznanymi przez naukę za szkodliwe, bezwartościowe, lub nie zweryfikowanymi naukowo.

Zanim powstało to stanowisko, NRL powołała zespół ekspertów złożony z 9 profesorów reprezentujących różne dziedziny medycyny i uznanych w nich za autorytety. Znany prawnik, prof. Leszek Kubicki uznał jednak, że Rada przekroczyła swoje kompetencje wypowiadając się w sprawie wskazań aktualnej wiedzy medycznej, bo nie jest ani towarzystwem naukowym, ani nie może być traktowana jako emanacja tego typu towarzystw medycznych. Standardy postępowania medycznego ustala – wg prawa – minister zdrowia, zaś troska o przestrzeganie wskazań wynikających z aktualnego stanu wiedzy medycznej ciąży na konsultantach krajowych. Najbardziej kontrowersyjne stwierdzenie w opinii prawnika dotyczy Kodeksu Etyki Lekarskiej. Otóż wg niego NRL nie ma uprawnienia do oficjalnej interpretacji zasad etyki i deontologii, uchwalonych przez Zjazd lekarzy. Trudno pojąć ten tok rozumowania. KEL i zmiany w nim uchwala Zjazd, NRL, czyli organ wykonawczy samorządu, też wybiera Zjazd. To właściwie do czego służy Rada między zjazdami, skoro nie ma prawa pilnować realizacji uchwał?

Psują rynek

UOKiK zastrzegł, że wydając swoją decyzję nie przesądza o wartości leczniczej produktów homeopatycznych i w ogóle się tą sprawą nie zajmował. Uznał natomiast, że NRL złamała prawo, ograniczając konkurencję na rynku leków dostępnych wyłącznie na receptę. – Stwierdziliśmy, że praktyka NRL stanowi naruszenie konkurencji przez ograniczenie dostępu do rynku przedsiębiorcom sprzedającym produkty dopuszczone do legalnego obrotu – twierdzi prezes, Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel.

Takie stanowisko i takie uprawnienia Urzędu powinny wzbudzić grozę, bo nie chodzi tu już o NRL i homeopatię, ale o całą medycynę. Każdy nowy standard postępowania medycznego jest bowiem zagrożeniem dla jakichś producentów jakichś leków. Inaczej i innymi lekami lekarz leczył wrzody żołądka 40 lat temu, a inaczej dzisiaj. Podobnie – choroby serca czy nowotwory. Każdy nowy lek wchodzący na rynek zagraża producentom starszych specyfików. Czy ci producenci też będą odwoływać się do Urzędu, bo konkurent plus autorzy wytycznych farmakoterapii psują im rynek i ograniczają obroty?

Na cenzurowanym może się też znaleźć minister zdrowia z rozporządzeniami koszykowymi, bo określają one sposoby postępowania w danej chorobie. Wskazując leki, jakie powinny być użyte w procesie terapii, minister automatycznie eliminuje inne i ogranicza rynek ich producentów. Ba, ustalając listę leków refundowanych, też wpływa na poziom sprzedaży poszczególnych preparatów. Czy producenci leków dopuszczonych do obrotu, ale nie refundowanych, też mogą odwoływać się do UOKiK, bo władze psują im rynek?

Najgroźniejsza w tej decyzji jest logika Urzędu, który uznał, że ważniejsze jest prawo do wolnej konkurencji na rynku leków niż interes pacjenta i skuteczność jego leczenia. Przyznał sobie tym samym prawo do decydowania, jak i czym leczyć.

Rynek usług zdrowotnych staje się taki sam, jak rynek sprzedaży samochodów czy pietruszki. Tyle że kupując samochód czy pietruszkę klient wie, co kupuje i stosownie do zasobności kieszeni dokonuje wyboru. Idąc do lekarza liczy, że ten dokonuje najlepszego wyboru kierując się potrzebami pacjenta, a nie interesem firm farmaceutycznych.

UOKiK ma chronić konkurencję i konsumentów. W tej decyzji chroni konkurencję, ewidentnie krzywdząc konsumentów, jeśli pacjent w ogóle może być uznany za konsumenta.

Wypadanie włosów i łamliwość paznokci

„W obecnych czasach lekarz stał się bardziej doradcą pacjenta niż wyrocznią w kwestiach medycyny. Negatywna ocena homeopatii przez samorząd lekarski odbierze wolność wyboru zarówno pacjenta, jak i lekarza” – czytamy w stanowisku Polskiego Towarzystwa Homeopatii Klinicznej.

Jest takie towarzystwo, ma stronę internetową, choć na żadnej polskiej uczelni medycznej nie uczy się lekarzy homeopatii. Na tych stronach można przeczytać, że we Francji co trzeci pacjent chory na raka korzysta z pomocy homeopaty. Jean Lionel Bagot z kliniki w Strasburgu wyjaśnia, że homeopatia nie leczy raka i nie jest oferowana pacjentom zamiast leczenia onkologicznego, pozwala jedynie choremu lepiej znosić trudy terapii. Przed operacją „organizm chorego może się wzmocnić”, a odpowiednia stymulacja wątroby może złagodzić mdłości i wymioty, pomaga na wypadanie włosów i łamliwość paznokci.

Wszystkim nam, lekarzom, chodzi przecież o to, by chory w miarę możliwości czuł się dobrze i lepiej sobie radził z ciężką chorobą, jaką jest rak. A sama tylko poprawa samopoczucia już wpływa na poprawę warunków leczenia – twierdzi francuski lekarz.

To, że poprawa samopoczucia wpływa pozytywnie na leczenie, nie ulega wątpliwości. Samopoczucie pacjenta można jednak poprawiać na tysiące sposobów, jednym z nich może być recepta na lek o nie udowodnionej skuteczności.

Przed dopuszczeniem do obrotu każdy nowy lek musi przejść serię badań klinicznych udowadniających, że jego działanie jest skuteczniejsze od działania placebo. Specyfiki homeopatyczne takich badań nie przechodzą. Producenci muszą udowodnić jedynie ich bezpieczeństwo. Dopuszczenie ich do aptecznego obrotu oznacza więc tylko tyle, że nie szkodzą.

Tylko we wrześniu w Opolu, Olsztynie i Bydgoszczy mają się odbyć szkolenia dla lekarzy, a w Gdańsku i Białymstoku dla farmaceutów na temat zastosowania leków homeopatycznych w codziennej praktyce klinicznej.

Polskie Towarzystwo Homeopatii Klinicznej uznaje homeopatię za uzupełnienie metody klasycznej, a nie alternatywę leczenia. Ma być włączana na początku choroby, „kiedy organizm pacjenta ma jeszcze możliwości samoregulacji”. Na pytanie, czy do tej samoregulacji potrzebny jest lek homeopatyczny, nikt nie odpowie, bo dowodów na to brak. Ale w całej Europie obrót specyfikami homeopatycznymi wynosi 7% rynku OTC i 1% rynku leków przepisywanych na receptę. To są liczące się pieniądze i liczące się interesy. A przez promocję można uzyskać więcej.

Czym ma być medycyna

Medycyna klasyczna ma na swoim koncie dużo błędów, z których po latach musiała się wycofywać, by nie rościć sobie prawa do triumfalizmu i monopolu na jedynie słuszną rację. Nie chciałabym więc dołączać do grona prześmiewców – pewnych, że homeopatia nie ma prawa działać, bo nie jest oparta na naukowych podstawach. Zasad działania internetu też nie rozumiem, co mi nie przeszkadza z niego korzystać na co dzień.

Ale tu sprawa jest prosta. Wskazania do stosowania leków homeopatycznych są miękkie: poprawa samopoczucia, złagodzenie objawów, samoregulacja organizmu. Mają być one stosowane obok innych metod leczenia, a nie zamiast nich. Tym samym – nie do udowodnienia jest jakakolwiek ich skuteczność. I choć są zazwyczaj tańsze od leków chemicznych, to przecież nie bezpłatne.

Grono ekspertów medycznych, powołanych przez samorząd lekarski, uznało, że są w terapii bezwartościowe. Samorząd przypomniał więc swoim członkom, że mają opierać się na aktualnych zdobyczach wiedzy medycznej i uprawiać medycynę opartą na dowodach. Producenci specyfików homeopatycznych poczuli się zagrożeni finansowo i złożyli skargę. Państwowy Urząd zajmujący się biznesem przyznał im rację.

„Jako producenci leków homeopatycznych przyjęliśmy decyzję UOKiK z ogromną satysfakcją i zadowoleniem. Mamy nadzieję, że NIL będzie brać pod uwagę dobro pacjentów pragnących stosować leki homeopatyczne i że będzie przestrzegać obowiązujących w Polsce uregulowań prawnych” – napisała w komunikacie firma Boiron.

Nie podoba mi się taki porządek prawny, w którym o sposobie leczenia decyduje nie lekarz, ale urząd dbający o zachowanie czystości reguł rynkowych. Rynek usług medycznych jest specyficzny, o popycie i podaży decyduje na nim lekarz. Mimo popularności „doktora Google” zawsze będzie istniała asymetria informacji między pacjentem a lekarzem, choć niewątpliwie większe partnerstwo by się przydało. Z powodu swojej specyfiki rynek ten musi być silnie regulowany, bo w przeciwnym wypadku leczenie zamieni się w horror.

I im więcej na tym rynku pieniędzy, tym większa odpowiedzialność rządzących, by nie marnować środków na niepotrzebne, a czasami wręcz szkodliwe działania medyczne. Tymczasem decyzja UOKiK dowodzi, że wara lekarzom od leczenia, ważniejsze są reguły wolnej konkurencji.

Na marginesie – zastanawia skrupulatność UOKiK w naliczaniu kary: NRL ma wpłacić do budżetu państwa 49,113 tys. zł i 89 groszy. Mniejsza o te 49 tys., ale dlaczego akurat 89 gr?

Od werdyktu UOKiK przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. NRL się odwołała, sprawa nie jest więc zamknięta.

Ciekawe, czy sąd rozstrzygnie, co w medycynie jest ważniejsze: konkurencja czy konsumenci.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Neonatologia – specjalizacja holistyczna

O specyfice specjalizacji, którą jest neonatologia, z dr n. med. Beatą Pawlus, lekarz kierującą Oddziałem Neonatologii w Szpitalu Specjalistycznym im. Świętej Rodziny w Warszawie oraz konsultant województwa mazowieckiego w dziedzinie neonatologii rozmawia red. Renata Furman.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Leczenie cukrzycy typu 2: Polska na końcu Europy

Dla większości dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 dostępność finansowa rekomendowanych leków innych niż metformina jest nierealna. W jak dramatycznej sytuacji stawia to polskich pacjentów, którzy zgodnie z European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (2016) powinni otrzymywać inhibitory SGLT2, ponieważ te znacznie zmniejszają śmiertelność z powodów sercowo-naczyniowych, śmiertelność całkowitą i hospitalizację z powodu niewydolności serca bez poważnych działań niepożądanych.

Clostridium difficile: od herbaty po… przeszczep stolca

Beztlenowa laseczka Clostridium difficile to znany czynnik ryzyka uciążliwych biegunek u osób poddanych antybiotykoterapii. Zakażenia tą bakterią stanowią najczęstszą przyczynę biegunek u pacjentów hospitalizowanych.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Światy równoległe

Jeszcze nigdy system ochrony zdrowia nie był tak doceniany finansowo – przekonuje minister zdrowia Adam Niedzielski, obiecując „w skali roku” 15 mld zł „dodatkowych pieniędzy” na pokrycie wyższych kosztów funkcjonowania podmiotów medycznych, m.in. w związku z kolejną turą podwyżek, czy też raczej waloryzacji, wynagrodzeń. Obietnice ministra, zderzone z wyliczeniami ekspertów, ale przede wszystkim z informacjami płynącymi ze szpitali, nie wytrzymują próby. Tylko – co z tego?

Gdy rozum śpi, budzi się bestia

Likantropia (z gr. lýkos – wilk i ánthropos – człowiek) to wiara w zdolność
przekształcania się ludzi w zwierzęta, zwłaszcza w wilki. Etymologię tego
terminu wywodzi się też od króla Arkadii – Likaona, który, jak opisuje
Owidiusz w Metamorfozach, został przemieniony w wilka, gdyż ośmielił się
podać Zeusowi ludzkie mięso – ciało własnego syna.

Endometrioza – wędrująca kobiecość

Podstępna, przewlekła i nieuleczalna. Taka jest endometrioza. Ta tajemnicza choroba ginekologiczna, badana od przeszło stu lat, nadal pozostaje dla lekarzy niewyjaśniona. Pomimo że występuje u kobiet coraz częściej, wciąż trudno określić mechanizm jej powstawania i rozwoju, a jej następstwa są poważne, prowadzą nawet do bezpłodności.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Mielofibroza choroba o wielu twarzach

Zwykle chorują na nią osoby powyżej 65. roku życia, ale występuje też u trzydziestolatków. Średni czas przeżycia wynosi 5–10 lat, choć niektórzy żyją nawet dwadzieścia. Ale w agresywnej postaci choroby zaledwie 2–3 lata od postawienia rozpoznania.

Wczesny rak piersi to choroba uleczalna

W przeciwieństwie do innych krajów rozwiniętych umieralność z powodu raka piersi w Polsce nie spada, podczas gdy np. w Wielkiej Brytanii zmniejszyła się w stosunku do lat 90. dwukrotnie. – Dlatego tak ważne pozostaje wczesne wykrywanie tego nowotworu i terapie zmniejszające ryzyko nawrotu – podkreślają eksperci.

Chcę zjednoczyć i uaktywnić diagnostów

Rozmowa z Moniką Pintal-Ślimak, nowo wybraną prezes Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.




bot