Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 1–8/2011
z 24 stycznia 2011 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Bankowanie – cd.

Jakub Baran, Dariusz Boruczkowski

W nr. 93–100 „Służby Zdrowia” z 13 grudnia 2010 r. ukazał się artykuł "Pępowinowy marketing" Haliny Pilonis. Publikacja niepochlebnie odnosi się do pozytywnej opinii wydanej przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne w sprawie pobierania i deponowania komórek macierzystych krwi pępowinowej, w niekorzystnym świetle przedstawia też rodzinne banki komórek macierzystych – w tym Polski Bank Komórek Macierzystych SA (PBKM). Materiał opiera się tylko na argumentach i opinii jednej osoby: konsultanta krajowego ds. hematologii, prof. Wiesława Wiktora Jędrzejczaka. Jednostronne podejście autorki spowodowało, że w tekście pojawiło się wiele nieścisłości, a nawet nieprawdziwe informacje.

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne wykazało odpowiedzialną postawę wydając pozytywną opinię o pobieraniu krwi pępowinowej i deponowaniu komórek macierzystych w wyspecjalizowanych bankach. Grupa ekspertów PTG zwróciła też uwagę na potrzebę rzetelnego informowania kobiet ciężarnych przez ginekologów o możliwości zdeponowania krwi pępowinowej.

Opinia PTG nie dotyczy wyłącznie banków komercyjnych, ani deponowania krwi pępowinowej wyłącznie do przeszczepień autologicznych, jak zasugerowano w tekście. Polski Bank Komórek Macierzystych przechowuje krew pępowinową na potrzeby rodziny, a nie jednego dziecka – tym samym krytyka opinii i banków jest nieuprawniona.

Nieprawdziwe informacje w tekście dotyczą m.in.:

Liczby wykonywanych przeszczepień. Według informacji przedstawionych w listopadzie 2010 r. na Światowym Kongresie Komórek Macierzystych w Marsylii (Worid Cord Blood Congress), do połowy 2010 r. na świecie przeszczepiono ponad 21 tys. razy komórki macierzyste z krwi pępowinowej. W 2009 r. w USA po raz pierwszy liczba przeszczepień komórek macierzystych z krwi pępowinowej była wyższa niż przeszczepień pochodzących ze szpiku kostnego. W Polsce nadal przeważają przeszczepienia komórek macierzystych ze szpiku i krwi obwodowej. Przeszczepień komórek macierzystych z krwi pępowinowej wykonano kilkanaście, z czego do 4 wykorzystano krew przechowywaną w PBKM wydłużając życie, polepszając jego komfort lub je ratując. Niska liczba przeszczepień w Polsce jest spowodowana niewielką ilością zdeponowanej krwi w bankach.

Roli krwi pępowinowej jako źródła komórek macierzystych. Światowe organizacje medyczne zajmujące się wyznaczaniem standardów w transplantologii (np. European Group for Blood and Marrow Transplantation) nie kwestionują pozycji krwi pępowinowej, która jest jednym z 3 uznanych źródeł komórek macierzystych, a nie jak napisano w artykule „krew (...) ratuje życie chorym, dla których nie można znaleźć dawców szpiku”.

Wykorzystania komórek macierzystych z krwi pępowinowej w odbudowie tkanek. Wbrew temu, co zasugerowano w tekście („nie są to nawet badania kliniczne”, „wyniki (...) nie zostały udokumentowane w czasopismach naukowych”), prowadzone są liczne badania kliniczne1 nad znalezieniem nowych, terapeutycznych zastosowań komórek macierzystych z krwi pępowinowej, a w czasopismach naukowych dokumentowane są wyniki wykonanych autologicznych przeszczepień krwi pępowinowej. Takie publikacje pojawiły się także w odniesieniu do polskich autologicznych przeszczepień z wykorzystaniem komórek macierzystych przechowywanych w PBKM.

Wykorzystania komórek macierzystych w przeszczepieniach autologicznych. Nie wiadomo, dlaczego autorka uważa, że przeszczepienia allogeniczne przynoszą lepsze efekty terapeutyczne. Jak podają europejskie oraz polskie statystyki, przeszczepienia własnych komórek (autologiczne) stanowią ok. 60% wszystkich przeszczepień, są więc rutynowym postępowaniem klinicznym.

Prawdopodobieństwa użycia komórek macierzystych. W artykule przytoczono prawdopodobieństwo zachorowania dziecka na białaczkę (1 do 10 tys.), które ma oznaczać, że tylko 1 na 10 tys. rodziców deponujących krew pępowinową z niej skorzysta. Nie jest ono właściwe do określenia prawdopodobieństwa wykorzystania komórek macierzystych. Oszacowanie go jest bardzo trudne, ponieważ należy wziąć pod uwagę m.in. prawdopodobieństwo wystąpienia wszystkich chorób (nie tylko białaczki), które można leczyć komórkami macierzystymi u dziecka i jego rodziny w trakcie ich życia, prawdopodobieństwo zgodności pomiędzy krwią dawcy a biorcy, a także ilość zgromadzonej krwi. Ostatnie opublikowane badania5 z 2008 r. mówią o prawdopodobieństwie zostania biorcą przeszczepienia w trakcie trwania całego życia na poziomie pomiędzy 1 na 400 a 1 na 100. PBKM, mając ponad 18 tys. klientów, przekazał krew do 4 przeszczepień, a w kilku przypadkach do przeszczepienia nie doszło ze względu na brak zgodności pomiędzy dawcą a biorcą. Toczą się w PBKM przygotowania do kolejnych przeszczepień w 2011 r.

Działalności banków. W artykule opublikowano również nieprawdziwą informację o działalności w Polsce 8 komercyjnych banków krwi pępowinowej, gdy według danych Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek oficjalnie działa ich 6. Nieznany jest status banku utworzonego z inicjatywy prof. W. W. Jędrzejczaka przy SPCSK w Warszawie, komercyjnie świadczącego usługę rodzinnego deponowania komórek macierzystych.

Nadużyciem godzącym w dobre imię PBKM są sformułowania: „to tylko marketing”, „na każdej książeczce zdrowia ciężarnej jest reklama banku krwi pępowinowej”, „marketing (...) strasząc przyszłych rodziców umożliwia znalezienie rozwiązania”.

Nieprawdziwe informacje powodują, że wielu rodziców może zrezygnować z szansy, jaką daje im pobranie komórek macierzystych podczas porodu. To niebezpieczne zwłaszcza dla rodzin, którym pobranie komórek jest bezwzględnie zalecane, np. w przypadkach występowania w rodzinie chorób, które są standardowo leczone z użyciem komórek macierzystych.

Podawanie w wątpliwość sensu działalności banków i kwestionowanie odpowiedzialnej, zapobiegawczej postawy naszych klientów, uważamy za krzywdzące i niesprawiedliwe.

Jakub Baran, Prezes Zarządu PBKM SA, dr n. med. Dariusz Boruczkowski, spec. chorób dzieci i transplantologii klinicznej, z-ca Dyrektora Medycznego PBKM SA


1. W USA i Europie toczy się aktualnie co najmniej kilka badań klinicznych z zastosowaniem komórek macierzystych w leczeniu mózgowego porażenia dziecięcego i cukrzycy (www.clinicaltrials.gov).
2. Czasopisma naukowe, w których opublikowano artykuły dotyczące wyników autologicznych przeszczepień: Transfusion doi: 10.1111/j. l537-2995.2010.02720.x i Diabetes Care, 2009 (32): 2041-2046.
3. Jóźwiak i wsp. Celi Medianę, Part Bof Cell Transplantation, 2010 (Vol. l), pp. 71-80.
4. Raport European Group for Bone Marrow Transplantation (EBMT) oraz Hołowiecki J. Wskazania do przeszczepiania komórek krwiotwórczych. Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej, 2008 (li): 658-663.
5. Nietffeld O. i wsp. Biol. Blood Marrow Transplant. 2008 (14): 316-32


Zobacz też: odpowiedź prof. Wiesława W. Jędrzejczaka.




Najpopularniejsze artykuły

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Rozmawiajmy o bezpieczeństwie lekowym

Nie milkną komentarze po opublikowaniu projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej. W różnych aspektach i różnym tonie wypowiadało się na jego temat wiele środowisk. Ostatnio głos zabrały organizacje branżowe, zrzeszające podmioty branży farmaceutycznej.

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Problem nie zawsze rozumiany

Z Ewą Jędrys, prezes Fundacji Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca w Krakowie rozmawia Katarzyna Cichosz.

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

Minister bez żadnego trybu

Adam Niedzielski „jedynką” na poznańskiej liście PiS? Pod koniec 2022 roku minister zdrowia zadeklarował, że przygotowuje się do startu w jesiennych wyborach parlamentarnych. Powód? Poselski mandat i obecność w sejmie przekładają się, zdaniem Niedzielskiego, na większą skuteczność w przeprowadzaniu kluczowych decyzji. Skoro już o skuteczności mowa…

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Kongres Zdrowia Publicznego 2022

W jakiej sytuacji po bez mała trzech latach pandemii znajduje się system ochrony zdrowia w Polsce? Co ze zdrowiem publicznym, poddanym przeciążeniom pandemii COVID-19 oraz skutków wojny w Ukrainie? Czy możliwe jest funkcjonowanie i zarządzanie wrażliwym dobrem, którym jest zdrowie i życie, w warunkach permanentnego kryzysu? Te, i nie tylko te, pytania mocno wybrzmiewały podczas IX Kongresu Zdrowia Publicznego (8–9 grudnia, Warszawa).

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Wczesny hormonozależny rak piersi – szanse rosną

Wczesny hormonozależny rak piersi u ponad 30% pacjentów daje wznowę nawet po bardzo wielu latach. Na szczęście w kwietniu 2022 roku pojawiły się nowe leki, a więc i nowe możliwości leczenia tego typu nowotworu. Leki te ograniczają ryzyko nawrotu choroby.

Co dalej z dyżurami aptek?

Batalię o finansowanie dyżurów aptek w nocy i dni wolne od pracy polscy aptekarze toczą od lat, przekonując, że z uwagi na bardzo niskie obroty uzyskiwane podczas takiego dyżuru ponoszą wymierne straty finansowe.




bot