Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 53–56/2003
z 10 lipca 2003 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


12 pytań, 21 odpowiedzi:

Media kontra korupcja w ochronie zdrowia

23 maja redakcja SZ rozesłała ankietę do 134 prezesów firm farmaceutycznych zrzeszonych w Stowarzyszeniu Przedstawicieli Firm Zagranicznych w Polsce, w Polskiej Izbie Przemysłu Farmaceutycznego i Wyrobów Medycznych "POLFARMED", w Polskiej Federacji Pracodawców Prywatnych oraz Izbie Gospodarczej "Farmacja Polska".

Ankieta miała umożliwić ocenę skali zjawiska korupcji na styku branży farmaceutycznej i jej otoczenia. Wskutek nikłego odzewu – jeszcze dwukrotnie przesłaliśmy ją na adresy e-mailowe prezesów firm z prośbą o wypełnienie. Badanie opinii było anonimowe (uruchomiliśmy na stronie www SZ specjalny kod dostępu, identyczny dla prezesów wszystkich firm, co uniemożliwiało identyfikację respondentów). Przesłaliśmy im również naszą gazetę z 29 maja br., w której opublikowaliśmy pełen tekst ankiety. Ostatecznie – do 30 czerwca – otrzymaliśmy zwrot 21 wypełnionych ankiet oraz 3 stanowcze odpowiedzi z odmową jej wypełnienia.

Poniżej – uzyskane wyniki. (Uwaga: nie wszyscy respondenci odpowiedzieli na wszystkie pytania.)

O co pytaliśmy, co odpowiedziano

1. Jak Pan(i) ocenia, w jakim stopniu problem korupcji dotyczy branży farmaceutycznej?
16 respondentów stwierdziło: w dużym stopniu, 3 – w małym, 1 – raczej nie dotyczy, 1 – trudno powiedzieć.

2. Biorąc pod uwagę własne doświadczenia związane z pracą w branży farmaceutycznej – czy zgodzi się Pan(i) z opinią, że korupcja jest poważnym utrudnieniem w rozwoju firm farmaceutycznych w Polsce?
12 osób odpowiedziało: zdecydowanie się zgadzam, 4 – raczej się zgadzam, 1 – raczej się nie zgadzam, 2 – trudno powiedzieć.

3. Jak Pan(i) ocenia, czy po 1989 r. w Polsce poziom korupcji na styku przemysł farmaceutyczny – jego otoczenie zwiększył się, czy zmalał?
10 osób stwierdziło, że zdecydowanie się zwiększył, 4 – że raczej się zwiększył, 6 – nie miało w tej sprawie zdania.

4. Czy Pana(i) zdaniem zjawisko korupcji nasila się: w okresie rządów prawicowych, lewicowych, czy nie ma związku z aktualną opcją polityczną?
2 respondentów wskazało na okres rządów lewicowych, 15 – na brak związku z aktualnie rządzącą opcją polityczną, 3 natomiast wybrało odpowiedź – trudno powiedzieć.

5. Prosząc o wskazanie 3 głównych czynników sprzyjających korupcji na styku branża farmaceutyczna – jej otoczenie w Polsce.
Uzyskaliśmy następujące odpowiedzi: 2 – osoby wskazały na niskie uposażenie urzędników, 7 stwierdziło, że tak się w Polsce robi biznes, 15 – że powodem jest brak jasnych i przejrzystych kryteriów rejestracji leków, dalszych 13 – brak jasnych i przejrzystych kryteriów refundacji leków, 7 – wskazało na niejasne procedury przetargowe, natomiast aż 18 respondentów wybrało opcję inne. W tej ostatniej grupie wymieniano: brak polityki lekowej państwa i procedur jej tworzenia, koneksje urzędników i ich chęć zysku, wymuszanie przez koncerny przyspieszenia decyzji w sprawie rejestracji, brak kontroli decyzji podejmowanych przez urzędników państwowych oraz poczucie ich bezkarności.

6. W jakich, Pana(i) zdaniem, okolicznościach dochodzi najczęściej do prób wymuszania korzyści majątkowej przez osoby pełniące funkcje publiczne? (można było zaznaczyć co najwyżej 2 odpowiedzi).
I tu 11 osób wskazało na rejestrację leków, 17 – wpisanie na listę leków refundowanych, 8 – przetargi na leki szpitalne, natomiast 6 wybrało odpowiedź inne (w jednej ankiecie inne oznaczało trudno powiedzieć, natomiast 5 respondentów nie sprecyzowało, co ma na myśli).

7. Za pośrednictwem jakich firm (osób trzecich) najczęściej opłacane są, Pana(i) zdaniem, osoby pełniące funkcje publiczne? (można było zaznaczyć co najwyżej 2 odpowiedzi).
6 respondentów wskazało na firmy konsultingowe, 1 – public relation, 2 – kancelarie prawne, 9 – firmy innych branż (mieliśmy na myśli fikcyjne zakupy, gdy np. firma farmaceutyczna wystawia firmie wskazanej przez decydenta fakturę na usługi lub towary, których nie odbiera lub których cena jest zawyżona). Nikt nie wymienił takich firm, jak agencje reklamowe, wydawcy prasy i nadawcy radiowo-telewizyjni i ich dziennikarze. Aż 14 respondentów wybrało natomiast opcję inne, wymieniając: sponsoring oraz działalność gospodarczą osób publicznych i ich krewnych, które wchodzą w konflikt interesów. W tej grupie znalazły się również 2 odpowiedzi trudno powiedzieć.

8. Czy słyszał(a) Pan(i) o złożeniu propozycji płatnej protekcji firmie farmaceutycznej przez osoby publiczne? (prosiliśmy o wymienienie osób, które takie propozycje składały).
I tak: 6 osób wskazało na dyrektorów szpitali, 9 – urzędników Instytutu Leków w Biurze Rejestracji Leków, 6 – urzędnika Komisji Rejestracji Leków, 5 – wyższego urzędnika Ministerstwa Zdrowia decydującego o wpisie na listę leków refundowanych. Aż 13 respondentów wskazało zarazem na inne osoby, w tym polityków mających wpływy w branży, a 2 osoby – w ogóle nie słyszały o złożeniu korupcyjnej propozycji jakiejkolwiek firmie farmaceutycznej.

9.1. Czy Państwa firma w ciągu ostatnich lat spotkała się z nieuzasadnionymi przypadkami:
odmowy rejestracji leków? – tak odpowiedziały 4 osoby; wydłużenia procesu rejestracji? – 13; odmowy wpisu na listy leków refundowanych lub braku jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek? – 10 osób (prosiliśmy o zaznaczenie wszystkich możliwych odpowiedzi). 12 respondentów wskazało też na inne nieuzasadnione przypadki, w tym: odmowę ponownej rejestracji sprawdzonego leku o dobrej pozycji rynkowej, czy zmianę statusu leku etycznego na OTC (zmiana statusu trwała w MZ 9 lat, a powodem odmowy była... przestarzała substancja).

9.2 Czy, Pana(i) zdaniem, powyższa sytuacja mogła wiązać się z brakiem udzielenia materialnej zachęty odpowiednim urzędnikom?
8 osób odpowiedziało zdecydowanie tak, 6 – że raczej tak, natomiast 7 – trudno powiedzieć.

10. Powszechnie uważa się, że korupcja na styku sektor farmaceutyczny – jego otoczenie jest poważnym problemem. Czym, Pana(i) zdaniem, należy tłumaczyć milczenie na ten temat lub brak reakcji ze strony firm? (prosiliśmy o zaznaczenie co najwyżej 3 odpowiedzi).
Rozkład odpowiedzi przedstawiał się następująco: na trudności w jednoznacznej interpretacji propozycji jako korupcyjnej wskazało 5 respondentów, na brak świadków i dowodów na otrzymanie takiej propozycji – 9, na niechęć wobec kontaktów z organami ścigania – 2. Aż 18 osób wybrało odpowiedź wskazującą na niechęć narażenia się urzędnikom odpowiedzialnym za decyzje, od których mogą zależeć obroty firm, 1 osoba wskazała też na nieczyste sumienie firm. Natomiast 16 odpowiedzi wskazywało na inne przyczyny, w tym przede wszystkim konieczność maksymalnej ochrony interesów firmy oraz solidarność firm, by takich faktów nie ujawniać, a także na to, że konflikt interesów w Polsce nie jest postrzegany jako naganny, a nawet udowodnienie korupcji nie jest karane.

10.1 Czy Państwa firma posiada i stosuje wewnętrzne procedury antykorupcyjne?
Zdecydowanie tak odpowiedziało 14 respondentów, raczej tak – 3, raczej nie – 4.

11.2 Jeśli nie, to czy Państwa firma zamierza takie procedury opracować i wdrożyć?
Tylko 1 firma odpowiedziała, że zdecydowanie tak.

12. Według Pana(i) opinii, co należy zmienić, aby zmniejszyć skalę korupcji na styku sektor farmaceutyczny – jego otoczenie? (prosiliśmy o zaznaczenie co najwyżej 3 odpowiedzi).
17 respondentów opowiedziało się za wprowadzeniem i egzekwowaniem szczegółowych i jednoznacznych regulacji i procedur dotyczących rejestracji i refundacji leków oraz przetargów na zakup leków, 9 – za ujawnianiem list odrzuconych wniosków o rejestrację leków i także 9 – za ujawnianiem wniosków o refundację leków – wraz z uzasadnieniem podjętych decyzji. 6 osób uważa, że należy wykluczać z mocy prawa z procesów decyzyjnych osoby powiązane bezpośrednio lub pośrednio z przemysłem farmaceutycznym, a 3 – że należy wprowadzić kadencyjność stanowisk decyzyjnych.

Aż 15 osób opowiedziało się też za innymi zmianami. Wśród tych propozycji znalazły się takie, jak: wykluczyć osoby, które do tej pory brały (wszystkie?); wprowadzić system kontroli antykorupcyjnej przez niezależny organ; wprowadzić łatwe procedury karania skorumpowanych (obie strony).

Sformułowano też następującą propozycję: Członkom Komisji Rejestracji dać wysokie wynagrodzenia i zabronić jakiejkolwiek pracy, zwłaszcza prowadzenia badań klinicznych i konsultacji dla firm (na czas pełnienia funkcji w komisji – urlopować z uczelni, a zwłaszcza – kliniki).

Wierzchołek góry lodowej

Można powiedzieć, że wyniki naszej ankiety nie są miarodajne, bo wzięło w niej udział zaledwie 15,67% spośród firm, do których ją skierowaliśmy (dodatkowo – 2,3% przesłało odpowiedź, że w ankiecie udziału nie weźmie). Ale można też powiedzieć inaczej: że aż 9,7% prezesów firm farmaceutycznych w Polsce – mimo negatywnego stosunku do ankiety SZ 3 z 4 stowarzyszeń zrzeszających firmy branży – wyraziło pogląd, że korupcja jest dla nich dużym problemem. Co dziesiąty szef miał wolę i cywilną odwagę, by ujawnić (anonimowo) swój pogląd na ten drażliwy temat – tabu.

Dlaczego w naszej ankiecie nie wzięło udziału 85% firm? Odpowiedzi na to pytanie powinni udzielić fachowcy: politycy, ekonomiści, socjolodzy, psycholodzy społeczni, publicyści zajmującym się problemem korupcji.

Zdaniem 85% naszych respondentów – szefowie przedsiębiorstw działających na tym rynku nie chcą mówić o korupcji, by nie narażać się urzędnikom odpowiedzialnym za decyzje, od których mogą zależeć obroty ich firm. Słowem – są świadomi możliwości zastosowania bardziej dolegliwych i szkodliwych dla interesów ich firm "środków odwetowych" aniżeli patologie dnia dzisiejszego, w których lepiej czy gorzej funkcjonują. Pierwszą, wymowną sankcją dla niepokornych za złamanie obowiązującej konwencji milczenia jest ostracyzm środowiskowy, który może oznaczać początek końca firmy. Trzeba – mówił jeden z dyrektorów – nie mieć nic do stracenia, by ujawnić korupcję na szczytach tak wielkiego biznesu i tak wielkiej polityki.

Alarmujący powinien być chyba stan świadomości prezesów firm farmaceutycznych. Aż 66% naszych respondentów uważa, że przypadki nieuzasadnionych odmów załatwienia spraw ich firm przez różnych decydentów wynikały stąd, że nie dali łapówki. Czy negatywne przejścia uczą przedsiębiorców zależnych od widzimisię urzędników pokory? I czy nie jest tak, że każdy, kto chce się utrzymać w branży, z czasem przestaje odczuwać skrupuły łamiąc zasady etyki biznesu?

Rynek leków w Polsce wyniósł w ubr. 11,7 mld zł (w cenach producenta). Jest też rynkiem silnie regulowanym.

- Moja firma zakłada, że 5-10% wartości każdego opakowania leku zapłaci lekarzowi za jego wypisanie – mówił niedawno SZ przedstawiciel medyczny zagranicznej firmy farmaceutycznej. Czy gdyby firmy nie stosowały "marketingu bezpośredniego", ceny części leków – bez obniżania zysku producentów – byłyby o kilka procent niższe niż są obecnie?

A o ile procent mogłyby być niższe, gdyby firmy nie były przymuszane do opłacania się i zaskarbiania sobie przychylności decydentów wszelkich szczebli? Za tzw. sponsoring, wpłaty na konta najrozmaitszych fundacji i stowarzyszeń, za współfinansowanie organizacji imprez różnych środowisk w ochronie zdrowia (i nie tylko), za szkolenia w egzotycznych krajach specjalistów poszczególnych dziedzin medycyny oraz najrozmaitszych urzędników, za dobra materialne fundowane przez firmy publicznym zakładom i osobom prywatnym – płacimy w cenie każdego opakowania leku.

Ile? – nie wiedzą chyba nawet prezesi tych firm, bo w kosztach potentatów i gigantów zmieścić można ogrom wydatków, które maluczkim wydają się zbędnym marnotrawstwem, ale które podtrzymują siłę i prestiż możnych tego świata.




Najpopularniejsze artykuły

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

EBN, czyli pielęgniarstwo oparte na faktach

Rozmowa z dr n. o zdrowiu Dorotą Kilańską, kierowniczką Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego i Zarządzania w Pielęgniarstwie w UM w Łodzi, dyrektorką Europejskiej Fundacji Badań Naukowych w Pielęgniarstwie (ENRF), ekspertką Komisji Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia i WHO.

Byle jakość

Senat pod koniec marca podjął uchwałę o odrzuceniu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta w całości, uznając ją za niekonstytucyjną, niedopracowaną i zawierającą szereg niekorzystnych dla systemu, pracowników i pacjentów rozwiązań. Sejm wetem senatu zajmie się zaraz po świętach wielkanocnych.

ZUS zwraca koszty podróży

Osoby wezwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do osobistego stawiennictwa na badanie przez lekarza orzecznika, komisję lekarską, konsultanta ZUS często mają do przebycia wiele kilometrów. Przysługuje im jednak prawo do zwrotu kosztów przejazdu. ZUS zwraca osobie wezwanej na badanie do lekarza orzecznika oraz na komisję lekarską koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem. Podstawę prawną stanowi tu Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 2004 r. (...)

Artrogrypoza: kompleksowe podejście

Artrogrypoza to trudna choroba wieku dziecięcego. Jest nieuleczalna, jednak dzięki odpowiedniemu traktowaniu chorego dziecku można pomóc, przywracając mu mniej lub bardziej ograniczoną samodzielność. Wymaga wielospecjalistycznego podejścia – równie ważne jest leczenie operacyjne, rehabilitacja, jak i zaopatrzenie ortopedyczne.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

Leczenie przeciwkrzepliwe u chorych onkologicznych

Ustalenie schematu leczenia przeciwkrzepliwego jest bardzo często zagadnieniem trudnym. Wytyczne dotyczące prewencji powikłań zakrzepowo-zatorowych w przypadku migotania przedsionków czy zasady leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wydają się jasne, w praktyce jednak, decydując o rozpoczęciu stosowania leków przeciwkrzepliwych, musimy brać pod uwagę szereg dodatkowych czynników. Ostatecznie zawsze chodzi o wyważenie potencjalnych zysków ze skutecznej prewencji/leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz ryzyka powikłań krwotocznych.

Zmiany skórne po kontakcie z roślinami

W Europie Północnej najczęstszą przyczyną występowania zmian skórnych spowodowanych kontaktem z roślinami jest Primula obconica. Do innych roślin wywołujących odczyny skórne, a występujących na całym świecie, należy rodzina sumaka jadowitego (gatunek Rhus) oraz przedstawiciele rodziny Compositae, w tym głównie chryzantemy, narcyzy i tulipany (...)

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Udar mózgu u dzieci i młodzieży

Większość z nas, niestety także część lekarzy, jest przekonana, że udar mózgu to choroba, która dotyka tylko ludzi starszych. Prawda jest inna. Udar mózgu może wystąpić także u dzieci i młodzieży. Co więcej, może do niego dojść nawet w okresie życia płodowego.

Pneumokoki: 13 > 10

– Stanowisko działającego przy Ministrze Zdrowia Zespołu ds. Szczepień Ochronnych jest jednoznaczne. Należy refundować 13-walentną szczepionkę przeciwko pneumokokom, bo zabezpiecza przed serotypami bardzo groźnymi dla dzieci oraz całego społeczeństwa, przed którymi nie chroni szczepionka 10-walentna – mówi prof. Ewa Helwich. Tymczasem zlecona przez resort zdrowia opinia AOTMiT – ku zdziwieniu specjalistów – sugeruje równorzędność obu szczepionek.

Odpowiedzialność pielęgniarki za niewłaściwe podanie leku

Podjęcie przez pielęgniarkę czynności wykraczającej poza jej wiedzę i umiejętności zawodowe może być podstawą do podważenia jej należytej staranności oraz przesądzać o winie w przypadku wystąpienia szkody lub krzywdy u pacjenta.

Miłość w białym fartuchu

Na nocnych dyżurach, w gabinecie USG, magazynie albo w windzie. Najczęściej
między lekarzem a pielęgniarką. Romanse są trwałym elementem szpitalnej rzeczywistości. Dlaczego? Praca w szpitalu jest ciężka – fizycznie i psychicznie. Zwłaszcza na chirurgii. W sytuacjach zagrożenia życia działa się tam szybko, na pełnej adrenalinie, często w nocy albo po nocy nieprzespanej. W takiej atmosferze, pracując ramię w ramię, pielęgniarki zbliżają się do chirurgów. Stają się sobie bliżsi. Muszą sobie wzajemnie ufać i polegać na sobie. Z czasem wiedzą o sobie wszystko. Są partnerami w działaniu. I dlatego często stają się partnerami w łóżku, czasami także w życiu. Gdzie uprawiają seks? Wszędzie, gdzie tylko jest okazja. W dyżurce, w gabinecie USG, w pokoju socjalnym, w łazience, a czasem w pustej sali chorych. Kochankowie dobierają się na dyżury, zazwyczaj nocne, często zamieniają się z kolegami/koleżankami, by być razem. (...)




bot