Służba Zdrowia - strona główna
SZ nr 71–72/2001
z 13 września 2001 r.

Stuknij na okładkę, aby przejść do spisu treści tego wydania


>>> Wyszukiwarka leków refundowanych


Mnogość zastosowań ultradźwięków

Witold Ponikło

Technologie medyczne są niewątpliwie interdyscyplinarnym obszarem zainteresowań i wdrożeń nauki i techniki. Niektóre z nowych technologii można zakwalifikować jako wynalazki "przeniesione" z innych dziedzin techniki – na przykład postęp w technice obrazowania diagnostycznego związany jest ściśle z postępem techniki cyfrowego przetwarzania obrazów oraz postępu w informatyce, rozwój ultrasonografii zawdzięczamy sukcesom techniki sonarowej służącej w czasie drugiej wojny światowej do wykrywania okrętów podwodnych, a nowe materiały stosowane w implantach ortopedycznych są ściśle związane z potrzebami materiałowymi przemysłu kosmicznego. Inna grupa nowych technologii bazuje z kolei na badaniach z zakresu biologii i nauk medycznych, a kolejna – stanowi tylko następną generację technologii już stosowanej.

Doniesienia prasowe o innowacjach technologicznych są zwykle bardzo entuzjastyczne, wobec czego czytelnik odnosi wrażenie, że w medycynie dokonuje się zasadniczy przełom. Rzeczywistość jest zwykle bardziej zrównoważona – nowe technologie weryfikuje czas, dostarczając dane o skuteczności medycznej i efektywności kosztowej nowej technologii (Health Technology Assessment – HTA). Poniżej – kilka informacji o nowych, interesujących technologiach związanych z ultradźwiękami.

Problem otyłości, z którym borykają się społeczeństwa krajów uprzemysłowionych, skojarzony z modą na wysmukłą sylwetkę i chęcią pozbycia się przez pacjentów złogów tłuszczu (oczywiście – im szybciej, tym lepiej) – wygenerował duże zainteresowanie zabiegiem odsysania (liposuction). Tylko w 2000 r., poddało się tej procedurze 230 tys. Amerykanów. W porównaniu z liczbą zabiegów z poprzednich lat, widoczne są silne tendencje wzrostowe. W ankiecie przeprowadzonej w Wielkiej Brytanii 90% pytanych kobiet uznało, że ich ciało wpędza je w depresję, a 2/3 były gotowe poddać się operacji plastycznej. Brytyjki najwięcej zastrzeżeń mają do swoich ud i bioder (55%), które – ich zdaniem – należałoby skorygować właśnie zabiegiem odsysania. Inne życzyłyby sobie usunięcia fałdy brzusznej (47%), poprawy zarysu oczu (24%), powiększenia biustu (21%) i operacji plastycznej twarzy (19%). Jak łatwo zauważyć, procenty nie sumują się do 100, ponieważ pewna liczba kobiet widziała potrzebę więcej niż jednej operacji. 75% kobiet, które przeszły operację plastyczną, ocenia, że poprawiła ona ich jakość życia, a 71% spośród nich poddałoby się po raz wtóry takiemu zabiegowi. (Związane jest to chyba także z faktem, że 40% kobiet po operacji plastycznej uznaje, że nie uzyskano tak dobrych rezultatów, jak oczekiwały.)

Tak obiecujący (w sensie liczby potencjalnych klientów/pacjentów) i dobrze rozwijający się rynek tego rodzaju usług medycznych wpłynął na szybkie doskonalenie techniki, skuteczności oraz bezpieczeństwa zabiegów kosmetycznych, w tym także zabiegu odsysania.

W klasycznym zabiegu odsysania pod skórę pacjenta wprowadza się znaczne ilości soli fizjologicznej z dodatkiem lidokainy i adrenaliny, by potem, używając odpowiednio grubych drenów, odessać wprowadzony płyn wraz z komórkami tłuszczu. Wadą tej techniki jest niszczenie cienkich naczyń krwionośnych w warstwie tłuszczu. Zabieg powoduje poważne krwawienie i w konsekwencji ubytek krwi. W rezultacie pacjent narażony jest na niebezpieczeństwo, przy tym czas niezbędny do oceny rezultatów zabiegu wydłuża się niekiedy do kilku miesięcy.

Udoskonalenie metody odsysania polega na wstępnym rozbijaniu złogów tłuszczu przy użyciu ultradźwięków. Usunięcie pojedynczych komórek tłuszczowych (zamiast całych złogów) umożliwia stosowanie mniejszych wartości podciśnienia przy odsysaniu. Zabieg jest dzięki temu mniej brutalny, jego efekty widoczne są już po kilku tygodniach, a powierzchnia skóry pacjentek gładsza niż po zabiegu klasycznym. Mniejsze są także bóle, jakich doświadczają one w okresie rekonwalescencji. Raporty przedstawiające porównanie obydwu technik operacyjnych wskazują, że utrata krwi w czasie zabiegu odsysania z użyciem ultradźwięków w fazie wstępnej jest od 30 do 50% mniejsza niż przy zabiegu klasycznym. Wynika to z istotnie mniejszego zniszczenia małych naczyń krwionośnych.

Efekty odsysania wspomaganego ultradźwiękami mogą być jeszcze lepsze, jeśli energia ultradźwięków dostosowywana jest do potrzeb indywidualnego pacjenta. Southwestern Medical Center Uniwersytetu w Teksasie prowadzi prace badawcze mające na celu ustalenie kryteriów doboru poziomu energii optymalizującej zabieg odsysania. Firma Sound Surgical Technologies LLC – nie czekając na zakończenie tych badań – wypuściła na rynek urządzenie pod nazwą SoundVASER System, które umożliwia dobór energii ultradźwięków, a tym samym podnosi komfort zabiegu i zmniejsza krwawe wybroczyny pooperacyjne. Energia ultradźwiękowa podawana jest do ciała pacjenta impulsowo. Niebezpieczeństwo stosowania ultradźwięków do rozbijania złogów tłuszczu związane jest z ubocznym efektem transmisji energii, czyli ciepłem. W niekorzystnych okolicznościach ciepło skumulowane w tkance pacjenta może spowodować oparzenia, chwilowo podrażnić nerwy i w rezultacie – wydłużyć czas rekonwalescencji. Stosowanie techniki impulsowej w zabiegu odsysania jest zatem bezpieczniejsze niż emisja ciągła.

Na Uniwersytecie Stanu Illinois trwają prace badawcze nad diagnostyką komórek nowotworowych bez stosowania biopsji chirurgicznej. Biopsja z użyciem skalpela może być bolesna, a czas oczekiwania na wyniki badań laboratoryjnych staje się dla pacjenta wiecznością. Nowa technologia, wykorzystująca niewielkich rozmiarów przetwornik ultradźwiękowy, pozwala na natychmiastowe wykrywanie złośliwych komórek nowotworowych. Przetwornik, wprowadzany do guza nowotworowego, wykorzystuje impulsy energii ultradźwiękowej, umożliwiając uzyskanie obrazu otaczającej tkanki. Przyrząd skonstruowany jest identycznie jak "standardowy" ultradźwiękowy przetwornik diagnostyczny, z wyjątkiem tego, że emituje częstotliwość aż 300 MHz. Uzyskana w badaniu rozdzielczość obrazu umożliwia jego powiększenie – na drodze cyfrowej obróbki danych obrazowych – do takich rozmiarów, jak w czasie badania histopatologicznego z użyciem mikroskopu. Możliwa jest więc diagnoza charakteru i rodzaju komórek nowotworowych w czasie rzeczywistym. W związku z możliwością przesyłania uzyskanego obrazu na odległość, ułatwiona jest także konsultacja z innym lekarzem (telemedycyna). Poziom komplikacji i innowacyjności tej technologii diagnostycznej sprawia, że znajduje się ona ciągle w fazie prób. Prace nad konstrukcją przetwornika zostaną uznane za zakończone, gdy będzie go można umieścić we wnętrzu standardowej igły biopsyjnej. Dalszych prac wymaga także opracowanie techniki posługiwania się przetwornikiem oraz przygotowanie bazy danych zawierającej obrazy ultradźwiękowe tkanek nowotworowych i zdrowych.

Ultradźwięki stają się więc coraz potężniejszym narzędziem diagnostycznym, rehabilitacyjnym i leczniczym. Ich siła polega właśnie na mnogości zastosowań.




Najpopularniejsze artykuły

Astronomiczne rachunki za leczenie w USA

Co roku w USA ponad pół miliona rodzin ogłasza bankructwo z powodu horrendalnie wysokich rachunków za leczenie. Bo np. samo dostarczenie chorego do szpitala może kosztować nawet pół miliona dolarów! Prezentujemy absurdalnie wysokie rachunki, jakie dostają Amerykanie. I to mimo ustawy, która rok temu miała zlikwidować zjawisko szokująco wysokich faktur.

Wołanie o profilaktykę

Z dr. n. med. Krzysztofem Walczewskim, ordynatorem oddziału psychiatrii w Szpitalu Klinicznym im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie i autorem programu profilaktyki depresji w woj. małopolskim „Wyprzedzić smutek” rozmawia Katarzyna Cichosz.

Rzeczpospolita bezzębna

Polski trzylatek statystycznie ma aż trzy zepsute zęby. Sześciolatki mają próchnicę częściej niż ich rówieśnicy w Ugandzie i Wietnamie. Na fotelu dentystycznym ani razu w swoim życiu nie usiadł co dziesiąty siedmiolatek. Statystyki dotyczące starszych napawają grozą: 92 proc. nastolatków i 99 proc. dorosłych ma próchnicę. Przeciętny Polak idzie do dentysty wtedy, gdy nie jest w stanie wytrzymać bólu i jest mu już wszystko jedno, gdzie trafi.

Rozmawiajmy o bezpieczeństwie lekowym

Nie milkną komentarze po opublikowaniu projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej. W różnych aspektach i różnym tonie wypowiadało się na jego temat wiele środowisk. Ostatnio głos zabrały organizacje branżowe, zrzeszające podmioty branży farmaceutycznej.

Kongres Zdrowia Publicznego 2022

W jakiej sytuacji po bez mała trzech latach pandemii znajduje się system ochrony zdrowia w Polsce? Co ze zdrowiem publicznym, poddanym przeciążeniom pandemii COVID-19 oraz skutków wojny w Ukrainie? Czy możliwe jest funkcjonowanie i zarządzanie wrażliwym dobrem, którym jest zdrowie i życie, w warunkach permanentnego kryzysu? Te, i nie tylko te, pytania mocno wybrzmiewały podczas IX Kongresu Zdrowia Publicznego (8–9 grudnia, Warszawa).

Reforma systemu psychiatrii zbacza z wyznaczonego kursu

Rozmowa z Markiem Balickim, byłym pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych i byłym kierownikiem biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017–2022, ministrem zdrowia w latach 2003 oraz 2004–2005.

50 lat krakowskiej kardiochirurgii dziecięcej

Krakowska kardiochirurgia dziecięca w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu zajmuje się leczeniem wrodzonych wad serca u dzieci i młodzieży z całej Polski, a także z zagranicy. Ma na swoim koncie wiele sukcesów. W 2010 r. Klinika została uznana za najlepszą w plebiscycie ośrodków kardiochirurgii dziecięcej i otrzymała dyplom i nagrodę tygodnika „Newsweek” za zajęcie I miejsca w Polsce. W 2013 r. Klinikę Kardiochirurgii Dziecięcej w Krakowie wyróżniono pierwszą lokatą dla najlepszego ośrodka medycznego w kraju i „Złotym Skalpelem” przyznawanym przez redakcję „Pulsu Medycyny”. Powtórnie „Złoty Skalpel” przyznano jej w 2016 r. W tym roku obchodzi jubileusz 50-lecia.

Leki, patenty i przymusowe licencje

W nowych przepisach przygotowanych przez Komisję Europejską zaproponowano wydłużenie monopolu lekom, które odpowiedzą na najpilniejsze potrzeby zdrowotne. Ma to zachęcić firmy farmaceutyczne do ich produkcji. Jednocześnie Komisja proponuje wprowadzenie przymusowego udzielenia licencji innej firmie na produkcję chronionego leku, jeśli posiadacz patentu nie będzie w stanie dostarczyć go w odpowiedniej ilości w sytuacjach kryzysowych.

Minister bez żadnego trybu

Adam Niedzielski „jedynką” na poznańskiej liście PiS? Pod koniec 2022 roku minister zdrowia zadeklarował, że przygotowuje się do startu w jesiennych wyborach parlamentarnych. Powód? Poselski mandat i obecność w sejmie przekładają się, zdaniem Niedzielskiego, na większą skuteczność w przeprowadzaniu kluczowych decyzji. Skoro już o skuteczności mowa…

Ciemna strona eteru

Zabrania się sprzedaży eteru etylowego i jego mieszanin – stwierdzał artykuł 3 uchwalonej przez sejm ustawy z dnia 22 czerwca 1923 r. w przedmiocie substancji i przetworów odurzających. Nie bez kozery, gdyż, jak podawały statystyki, aż 80 proc. uczniów szkół narkotyzowało się eterem. Nauczyciele bili na alarm – używanie przez dzieci i młodzież eteru prowadzi do ich otępienia. Lekarze wołali – eteromania to zguba dla organizmu, prowadzi do degradacji umysłowej, zaburzeń neurologicznych, uszkodzenia wątroby. Księża z ambon przestrzegali – eteryzowanie się nie tylko niszczy ciało, ale i duszę, prowadząc do uzależnienia.

Problem nie zawsze rozumiany

Z Ewą Jędrys, prezes Fundacji Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca w Krakowie rozmawia Katarzyna Cichosz.

Różne oblicza zakrzepicy

Choroba zakrzepowo-zatorowa, potocznie nazywana zakrzepicą to bardzo demokratyczne schorzenie. Nie omija nikogo. Z jej powodu cierpią politycy, sportowcy, aktorzy, prawnicy. Przyjmuje się, że zakrzepica jest trzecią najbardziej rozpowszechnioną chorobą układu krążenia.

Wczesny hormonozależny rak piersi – szanse rosną

Wczesny hormonozależny rak piersi u ponad 30% pacjentów daje wznowę nawet po bardzo wielu latach. Na szczęście w kwietniu 2022 roku pojawiły się nowe leki, a więc i nowe możliwości leczenia tego typu nowotworu. Leki te ograniczają ryzyko nawrotu choroby.

Pokonać strach przed stratą dziecka

Z Katarzyną Wolską, naszą redakcyjną koleżanką i mamą małej Tosi, rozmawia Martyna Tomczyk.

Leczenie wspomagające w przewlekłym zapaleniu prostaty

Terapia przewlekłego zapalenia stercza zarówno postaci bakteryjnej, jak i niebakteryjnej to duże wyzwanie. Wynika to między innymi ze słabej penetracji antybiotyków do gruczołu krokowego, ale także z faktu utrzymywania się objawów, mimo skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego.

Czym są diagnozy pielęgniarskie?

Rozmowa z dr hab. n. o zdr., mgr piel. Aleksandrą Gaworską-Krzemińską, dyrektorem Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa, prodziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultantem wojewódzkim w dziedzinie pielęgniarstwa.




bot