W Krakowie powstaje jedno z pierwszych w świecie muzeów historii medycyny.
L. Rydygier wykonał radykalną prostatektomię wg własnej metody.
1902
J. Raczyński ogłosił pracę "Kwaśna niestrawność u dzieci karmionych piersią", która zrewolucjonizowała ówczesne poglądy na żywienie niemowląt.
1903
K. Gałęzowski przedstawił wyniki leczenia odwarstwienia siatkówki metodą przypalania żegadłem.
L. Rydygier opracował własny sposób uzupełniania ubytku moczowodu wszczepieniem wyrostka robaczkowego.
1904
A. Leśniowski jako pierwszy zwrócił uwagę na odmienną postać ziarninującego zapalenia końcowego odcinka jelita krętego, dziś znaną jako choroba Leśniowskiego-Crohna (B. Crohn opisał ją dopiero w 1932 r.).
E. Żebrowski rozpoczyna badania nad szkodliwym wpływem palenia tytoniu na układ krążenia (wyniki tych prac publikował w latach 1907-1908).
1905
H. Halban wysunął hipotezę, że łożysko jest gruczołem wydzielania wewnętrznego.
L. Wachholz ogłosił wyniki badań nad mechanizmem śmierci przez utopienie.
1906
A. Sokołowski wydał pierwszy na świecie obszerny podręcznik ftyzjatrii – "Nauka o suchotach płucnych". Dzieło przetłumaczono na niemiecki, francuski i rosyjski.
1907
J. Babiński opisał pseudoepidemiczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (dziś zwane limfocytarnym).
F. Nowotny pierwszy wprowadził lek bezpośrednio do drzewa oskrzelowego przy użyciu bronchoskopu.
1908
T. Borzęcki i S. Sterling pierwsi w Polsce zastosowali odmę piersiową w leczeniu gruźlicy płuc.
F. Neugebauer ogłosił pracę o obojnactwie u ludzi.
1909
A. Bochenek wydał I tom podręcznika "Anatomia człowieka".
S. Dzierżgowski zastosował uodpornianie czynne przeciw błonicy za pomocą szczepionki.
1910
L. Hirszfeld i E. von Dungern ustalili sposób dziedziczenia grup krwi i podzielili je na grupy: A, B, AB, 0.
M. Rutkowski przeprowadził pierwszą w Polsce całkowitą resekcję pęcherza moczowego z powodu nowotworu.
1911
K. Funk użył jako pierwszy nazwy "witamina".
H. Raszkes stanowczo zaleca stosowanie cięcia cesarskiego zamiast rozcięcia spojenia łonowego.
1912
Z. Dandelski przeprowadził pierwszą w Polsce torakoplastykę.
J. Raczyński zwrócił uwagę na znaczenie braku światła słonecznego w patogenezie krzywicy.
1913
M. Rutkowski uzupełnił ubytek cewki moczowej przeszczepem wyrostka robaczkowego.
1914
K. Mayer opracował metodę uzyskania tomograficznego obrazu RTG.
1915
Z. Grudziński zaproponował uproszczony sposób określania położenia pocisków w ciele rannego za pomocą RTG.
A. Leśniowski opracował własną metodę przyszycia nerki wędrującej za pomocą pasa powięzi szerokiej uda.
1916
J. Brudziński opisał nowe objawy oponowe u dzieci: paliczkowy, spojenia łonowego i karkowy na kończynach górnych.
1917
L. Popielski wykazał, że wstrzyknięta podskórnie histamina pobudza błonę śluzową żołądka do wydzielania soku o dużej kwaśności.
R. Weigl zastosował technikę sztucznego zakażania wszy durem plamistym, w celu uzyskania szczepionki przeciw tej chorobie.
1918
Rada Regencyjna Królestwa Polskiego powołała do życia Ministerstwo Zdrowia Publicznego.
1919
Utworzono Kasy Chorych – na mocy ustawy o obowiązkowym ubezpieczeniu na wypadek choroby.
Powstaje Polski Czerwony Krzyż.
1921
A. Levin opracował i spopularyzował stosowanie miękkiego zgłębnika żołądkowego, wprowadzanego przez nos.
Uchwalono Ustawę o praktykach lekarskich w Polsce oraz Ustawę o ustroju i zakresie działania Izb Lekarskich.
1922
J. Glatzel zaleca doraźną resekcję żołądka jako metodę leczenia w pęknięciu wrzodu żołądka.
Z. Sławiński wykonał pierwszą w Polsce sympatektomię okołotętniczą.
1924
Pierwsze w Polsce szczepienia BCG.
1925
J. Olbrycht wykonał pierwsze w Polsce (trzecie na świecie) badanie grupowe krwi w sprawie sądowej (o ustalenie ojcostwa).
Po raz pierwszy w Polsce do przewozu rannego wykorzystano samolot (przetransportowano żołnierza z ropowicą ręki z Dęblina do Warszawy).
1927
E. Brzezicki opisał zespół parkinsonizmu poudarowego.
W Warszawie powstała pierwsza poradnia antyalkoholowa.
1930
W. Hilarowicz pierwszy w Polsce wyciął guza przytarczyczek u osoby z chorobą Recklinghausena.
R. Weigl założył wytwórnię własnej szczepionki przeciw durowi plamistemu.
1932
T. Mazurek przeprowadził pierwszą w Polsce przezcewkową elektroresekcję stercza.
1934
Z. Sławiński pierwszy w Polsce usuwa guz phaeochromocytoma.
1935
J. Węgierko zastosował niewielką hipoglikemię w leczeniu astmy oskrzelowej.
1936
W Warszawie otwarto pierwszy w Polsce zakład transfuzji krwi.
1937
M. Głowiński opisał nowy sposób wytwarzania sztucznej pochwy.
A. Oszacki i E. Szczeklik ogłosili studium o zespole płucno-sercowym.
1938
W. Bross zastosował własną technikę sympatektomii brzusznej w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego.
1939
J. Glatzel pomyślnie zastosował operacyjne leczenie hiperinsulinizmu.
S. Progulski i I. Lille-Szyszkowicz wykonali pierwszą w Polsce udaną transfuzję wymienną u noworodka z chorobą hemolityczną.
Podstępne aresztowanie profesorów krakowskich uczelni i wywiezienie ich do obozu w Sachsenhausen.
1940
12 stycznia w szpitalu psychiatrycznym w Chełmie hitlerowcy zamordowali pierwszych 440 pacjentów w ramach planowej eksterminacji chorych psychicznie.
1941
4-5 maja we Lwowie gestapo rozstrzelało 12 profesorów Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza.
1942
Rozwój tajnego nauczania medycyny w Warszawie i Krakowie.
1943
W. Heftman wykonał pierwsze w Polsce śródszpikowe zespolenie kości.
1945
Powstaje Ministerstwo Zdrowia (pierwszym ministrem został lekarz – Franciszek Litwin.)
Zarządzenie Ministra Zdrowia PRL w sprawie bezpłatnego leczenia repatriantów, przesiedleńców i powracających z obozów.
1947
W. Ostrowski wprowadził tzw. polską metodę operowania przepukliny pachwinowej.
S. Pokrzywnicki pierwszy w Polsce zastosował kurarę do znieczulenia ogólnego.
Rozpoczęto ogólnopolską akcję szczepień przeciwgruźliczych.
1948
Akcja "W" – masowe zwalczanie chorób wenerycznych.
L. Manteuffel pierwszy w Polsce podwiązał przetrwały przewód Botalla.
A. Jakubowski i L. Zgliczyński wykonali pierwszą w Polsce angiokardiografię.
M. Semerau-Siemianowski i I. Krzemińska-Ławkowiczowa przeprowadzili pierwsze w Polsce cewnikowanie prawego serca.
1949
J. Laskowski wprowadził pojęcie raka przedinwazyjnego.
J. Rutkowski pierwszy usunął zator rozwidlenia tętnicy głównej.
1950
Reforma organizacji studiów lekarskich – wyłączenie wydziałów lekarskich z uniwersytetów i utworzenie akademii medycznych.
Ustawowo rozwiązano izby lekarskie i lekarsko-dentystyczne.
1954
T. Orłowski i J. Nielubowicz przeprowadzili pierwszą w Polsce dializę otrzewnową.
1955
J. Gasiński ogłosił własną metodę wytwarzania sztucznego żołądka z jelita cienkiego.
1956
Wydano ustawę o dopuszczalności aborcji ze wskazań społecznych.
1957
Do sprzedaży wprowadzono pierwszą polską szczepionkę przeciw polio, opracowaną przez zespół prof. F. Przesmyckiego.
1958
W. Bross wykonał pierwszą w Polsce operację na otwartym sercu w hipotermii (zespolenie ubytku międzyprzedsionkowego).
Z. Semerau-Siemianowski przedstawił prototyp aparatu krążenia pozaustrojowego.
1959
Wydano ustawę o zwalczaniu alkoholizmu, która zakładała przymusowe leczenie nałogowych alkoholików.
1960
T. Krwawicz opracował metodę usuwania zmętniałej soczewki oka za pomocą krioekstrakcji.
1961
L. Mazurek, po raz pierwszy w dziejach urologii, wszczepił protezę cewki moczowej z tworzywa sztucznego.
1962
W Warszawie wykonano pierwsze cewnikowanie lewego serca techniką przez tętnice.
1963
W Gdańsku przeprowadzono pierwsze w Polsce wszczepienie stymulatora serca.
J. Pruszyński pierwszy w Polsce wszczepił sztuczną zastawkę serca.
1965
Z. Falkowska zastosowała laser w leczeniu odklejenia siatkówki.
1966
J. Nielubowicz dokonuje pierwszego w Polsce udanego przeszczepu allogenicznego nerki.
1969
D. Łozińska wykonała pierwszą w Polsce wewnątrzmaciczną transfuzję krwi w przypadku konfliktu serologicznego.
J. Moll przeprowadził pierwszy w Polsce przeszczep serca.
W Warszawie zastosowano pierwszą perfuzję izolowanej wątroby świni u chorego z niewydolnością wątroby w przebiegu żółtaczki spowodowanej wirusowym zapaleniem wątroby.
J. Groniowski pierwszy w Polsce wykonał badanie USG w diagnostyce klinicznej.
1970
J. Moll przeprowadził pierwszą w Polsce operację pomostowania żylnego tętnic wieńcowych.
1971
W Klinice Położnictwa i Chorób Kobiecych AM w Gdańsku opracowano metodę operacyjnego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu.
1972
D. Fedeczko wprowadza metodę pełnego odżywiania pozajelitowego (w Klinice Chirurgii Dziecięcej UJ).
1976
W. Rużyłło po raz pierwszy w Polsce wykonał zabieg śródnaczyniowego leczenia wady serca.
R. Gryglewski i A. Szczeklik, współpracując z brytyjskim noblistą – J. Vanem, uczestniczyli w odkryciu prostacyklin.
1977
Zespół Kliniki Chirurgii Dziecięcej UJ przeprowadził pierwsze w Polsce udane rozdzielenie bliźniąt syjamskich.
1979
J. Wojtowicz wykonał pierwszą w praktyce klinicznej tomografię komputerową.
1981
W. Rużyłło przeprowadził pierwszy w Polsce zabieg przeskórnej śródnaczyniowej koronaroplastyki.
1984
W. Jędrzejczak przeprowadził pierwszy w Polsce, w pełni udany, przeszczep allogeniczny szpiku.
1985
Z. Religa wykonał pierwszy w Polsce pomyślnie zakończony przeszczep serca.
W Polsce odnotowano pierwszy przypadek zakażenia wirusem HIV.
1986
Z. Religa przeprowadził pierwszy przeszczep serca i płuc.
1987
S. Zieliński po raz pierwszy w Polsce przeszczepił wątrobę pobraną od zmarłego.
1988
W Białymstoku przyszło na świat pierwsze polskie "dziecko z probówki".
1989
Sejm uchwalił ustawę o izbach lekarskich.
Powołano Naczelną Radę Lekarską.
1991
Przeprowadzono pierwszy w Polsce zabieg cholecystektomii laparoskopowej.
P. Kozłowski i T. Kryst-Wydżgowska wykonali pierwsze w Polsce kliniczne badania obrazowe przy użyciu rezonansu magnetycznego.
1992
H. Skarżyński przeprowadził pierwszą w Polsce udaną operację wszczepienia implantów ślimakowych.
1993
Z. Religa zastosował pierwsze polskie sztuczne komory wspomagające pracę serca.
1994
J. Pawlak i B. Michałowicz przeprowadzili pierwszy w pełni udany przeszczep wątroby u dorosłego.
1998
H. Skarżyński wszczepił implant pniowy choremu z uszkodzonym nerwem słuchowym.
1999
P. Kaliciński przeprowadził u 4-letniej pacjentki pierwszy w Polsce przeszczep wątroby od żywego spokrewnionego dawcy – ojca dziewczynki. Dawcę operował M. Krawczyk.
2000
A. Mackiewicz zakończył II fazę badań klinicznych nad genetyczną szczepionką przeciwko czerniakowi złośliwemu.
W Klinice Hematologii Dziecięcej AM we Wrocławiu rozpoczęto terapię genową u 15-letniego chłopca chorego na białaczkę szpiku kostnego.
Państwowy Zakład Higieny poinformował, że od 1985 r. do chwili obecnej zarejestrowano w Polsce 6663 przypadki zakażenia wirusem HIV. Na AIDS zachorowało 937 osób, 509 zmarło. Liczba nie wykrytych nosicieli HIV szacowana jest na 15-18 tys.
Oprac. Tomasz Kobosz, m.in. na podst. "Słownika Chronologicznego Dziejów Medycyny i Farmacji" (R. Dzierżanowski, PZWL, 1983); "Dziejów kardiologii w Polsce" (J. Kuch i A. Śródka, PWN, 1994); "Zarysu dziejów chirurgii polskiej" (W. Noszczyk, PWN, 1989).
Redakcja dziękuje dr. Romanowi Dzierżanowskiemu za pomoc w przygotowaniu materiału.
Używamy plików cookies niezbędnych do działania serwisu.
Za Twoją zgodą możemy włączyć statystyki odwiedzin (np. Google Analytics) – przycisk „Niezbędne + statystyczne”
oraz dodatkowe narzędzia pomiarowe (np. Meta Pixel i skrypty zewnętrznych dostawców) – przycisk „Wszystkie”.
Nie stosujemy personalizacji treści ani reklam w oparciu o Twoje zachowanie.
Osadzone materiały (np. z YouTube) mogą korzystać z technologii swoich dostawców, w tym własnych plików cookies.
Szczegóły w
Polityce prywatności.