Bioterroryzm

Broń biologiczna od dawna stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państw, a przede wszystkim – ich ludności cywilnej (por. "Stop wirusom" w "SZ" nr 55-58 z 19 lipca br.). Po terrorystycznym ataku na World Trade Center poczucie zagrożenia niepomiernie wzrosło. WHO zaapelowała o zabezpieczenie się przeciwko skutkom użycia broni biologicznej, a rząd amerykański poprosił o przekazywanie pojawiających się sygnałów o zagrożeniu. Polscy epidemiolodzy (cywilni i wojskowi) podjęli szereg niezbędnych działań, które mogą zminimalizować skutki ewentualnego ataku.

W obecnej sytuacji szczególnie ważne jest staranne wykonywanie rutynowych procedur, np. stałych kontroli ujęć wody czy magazynów trucizn przez sanepidy, szkolenie pracowników ochrony zdrowia i inspekcji sanitarnej w zakresie schematów postępowania w momencie zagrożenia, a także szybkie reagowanie odpowiednich służb na wszelkie niepokojące sygnały. Jedną z pierwszych prac zespołu, powołanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego Kraju, było przygotowanie listy objawów mogących świadczyć o ataku bronią biologiczną. Trafi ona wkrótce do szpitali, sanepidów, stacji pogotowia ratunkowego, a także placówek poz.

Skutki użycia broni biologicznej nie występują od razu, czasami dopiero po kilkunastu dniach. Ogromnie ważne jest więc wykrycie wszelkich symptomów i szybkie zdiagnozowanie rodzaju zastosowanych bakterii czy wirusów.

Poniżej – wykaz sytuacji stanowiących epidemiologiczne oznaki ukrytego ataku bioterrorystycznego (wg Centers for Disease Control and Prevention, po przystosowaniu do polskich realiów):

• Duża liczba nie wyjaśnionych zachorowań, zespołów chorobowych lub zgonów zdarzających się w zbliżonych czasie, o podobnym obrazie klinicznym, charakteryzujących się w szczególności występowaniem zmian na skórze i/lub błonach śluzowych, objawów uszkodzenia układu nerwowego, układu oddechowego, przewodu pokarmowego lub uszkodzeń wieloukładowych.
  
• Pojawienie się wśród ludności niezwykłych chorób.
  
• Nagły, nieoczekiwany wzrost zachorowalności i umieralności z powodu znanych chorób lub zespołów chorobowych.
  
• Zaobserwowanie nieskuteczności rutynowej terapii występujących powszechnie chorób.
  
• Nawet pojedynczy przypadek choroby spowodowanej egzotycznym czynnikiem u osoby, która nie opuszczała Polski w ostatnim okresie.
  
• Wystąpienie zachorowań w nietypowym dla nich sezonie i terenie geograficznym.
  
• Wystąpienie licznych nietypowych dla danego czynnika zakaźnego objawów chorobowych.
  
• Podobne genetycznie typy czynników etiologicznych wyizolowanych z różnych odległych w czasie i przestrzeni źródeł.
  
• Niezwykły, atypowy czynnik zakaźny, genetycznie zmodyfikowany lub uzyskany z nieczynnych źródeł.
  
• Nie wyjaśniony wzrost zachorowań na chorobę endemiczną.
  
• Jednoczesne wystąpienie zachorowań na podobne choroby w ogniskach nie połączonych terytorialnie w kraju lub za granicą.
  
• Nietypowy sposób transmisji chorób (aerosol, woda, żywność).