spis treści wydania
archiwum 2002

Popularne artykuły:


Zapalenia uszu – klasyfikacja, diagnostyka, leczenie

Zasady postępowania i leczenia udarów mózgu

Choroby owłosionej skóry głowy

Kiedy podejrzewać guz nerwu VIII?

Zapalenie żołądka

Choroby śródmiąższowe płuc

Czy dieta optymalna jest szkodliwa?

Ostre zapalenie zatok u dzieci

Borelioza - choroba przenoszona przez kleszcze

Zapalenia zatok przynosowych u dzieci

Rehabilitacja po udarze mózgu

Chelatacja – kontrowersje i spory

Leki rozszerzające oskrzela

Zakażenia drożdżakowe skóry i błon śluzowych

Leczenie choroby Parkinsona

Elektrokardiogram spoczynkowy - czy nadal przydatny?

Skórne odczyny polekowe

Leczenie raka piersi

Nowotwory jelita cienkiego

Hiperprolaktynemia w praktyce lekarskiej

Jak wyleczyć chorobę sierocą

Przeszczepienie wątroby od żywego dawcy

Trądzik pospolity (acne vulgaris)

Zapalenia spojówek

Angina i jej powikłania

Postęp w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi

Łagodne choroby piersi

Rak trzustki

Sylwetki wybitnych pielęgniarek

Rak piersi - informacje praktyczne - wywiad, diagnostyka, klasyfikacja zmian

Ciała obce w laryngologii - istotny problem w praktyce ambulatoryjnej i klinicznej

Metody odzwyczajania od palenia tytoniu

Osiągnięcia medycyny XX wieku

Schorzenia skóry przebiegające z nadwrażliwością na światło słoneczne

Co warto wiedzieć, otwierając prywatną praktykę lekarską?

Helicobacter pylori - zakażenia u dzieci

Pies i kot a pasożytnicze choroby odzwierzęce

Zakażenia Helicobacter pylori

Zapalenie gardła u dzieci

Samoistne włóknienie szpiku – co nowego w leczeniu?

Jak rozmawiać z chorym umierającym

Infekcje u ciężarnych kobiet

Lekarze bez przyszłości

Narkomania - problem zdrowia publicznego

Leczenie kosztem życia lekarza

Nagłe schorzenia narządu wzroku - wskazówki dla lekarza pierwszego kontaktu

Popromienne zapalenie jelit

Śląska kasa i paragrafy

Operacja „Białe fartuchy”

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń dróg oddechowych




comments powered by Disqus

„SZ” nr 51-56 z 4 lipca 2002 r.


Pomoc uzależnionym i ich rodzinom - rola ruchów samopomocowych

Bohdan T. Woronowicz


Bądź na bieżąco: medexpress.pl.


Wśród różnorodnych systemów społecznego oparcia szczególną rolę odgrywają grupy samopomocowe (wzajemnej pomocy), przeznaczone dla osób z problemami zdrowotnymi. Grupy te stanowią ogromną, zbyt często niedocenianą pomoc w oddziaływaniach prozdrowotnych. Obok stowarzyszeń i fundacji, skutecznie wspierają i uzupełniają działania zakładów opieki zdrowotnej, a w wielu przypadkach - wręcz je wyręczają, przejmując długoterminową opiekę i zapewniając psychologiczne wsparcie ich przewlekle chorym podopiecznym. Samopomoc można także traktować jako zorganizowane, "oddolne" działania mające na celu przeciwstawienie się biurokracji, która nie zawsze jest kompetentna, często kieruje się bezdusznymi regulaminami, a ludzi traktuje przedmiotowo. Samopomoc wyrasta nierzadko ze sprzeciwu wobec tych sił społecznych, które przedstawiają odmienność w negatywnym świetle i stanowi alternatywę dla pomocy zbiurokratyzowanej, nie dla wszystkich jednakowo dostępnej, często przykrej i wywołującej poczucie bycia ofiarą.

Popularność samopomocy wynika m.in. z tego, że nie jest ograniczona ani czasem, ani miejscem, ani formą, a także, co jest niezmiernie ważne - nic nie kosztuje.

Ważnymi cechami charakterystycznymi dla grupy samopomocy są: jednorodność (składają się one z osób z podobnymi problemami i podobnym doświadczeniem), dążenie do wspólnego celu (jest nim zapewnienie swoim uczestnikom oparcia i pomocy) oraz opieranie się na członkach grupy, a nie - na zewnętrznych autorytetach. Skuteczność pomocy zależy od zaangażowania, umiejętności oraz wiedzy członków, przy czym działalność jest kontrolowana przez członków grupy.

Tajemnica skuteczności oddziaływań grup samopomocy polega m.in. na tym, że są one źródłem, często niewymiernych, korzyści dla swoich uczestników, umożliwiają im bowiem:

- poszerzenie wiedzy o wspólnym problemie i uzyskanie pomocy w jego lepszym zrozumieniu poprzez korzystanie z mądrości zbiorowej;

- emocjonalne oraz społeczne oparcie, które ułatwia opanowanie urazu będącego skutkiem zaistniałego problemu;

- zapanowanie nad losem, dzięki wzajemnemu wspieraniu się i zaspokajaniu zbliżonych potrzeb oraz wskutek akceptacji problemu;

- samowystarczalność, dzięki której możliwe jest wyjście z roli bezradnej ofiary losu (choroby);

- rozbudzenie własnych możliwości terapeutycznych poprzez poznanie i przyswojenie sposobów, jakie wykorzystują inni członkowie grupy w radzeniu sobie z określonym problemem;

- osiągnięcie, poprzez kontakt i wspólne działania z osobami mającymi ten sam problem, psychospołecznego substytutu tego, co utraciło się z powodu swojej niepełnosprawności.

Efektem jest wytworzenie się nowego układu relacji międzyludzkich oraz nowego sposobu funkcjonowania w społeczeństwie, opartego nie na współzawodnictwie, lecz na współpracy.

Bardzo istotne jest to, że w grupie samopomocy obowiązuje zasada równości, dzięki której wszyscy jej członkowie mają taki sam status. Model organizacyjny grupy ma bowiem charakter demokratyczny, a władza rozkłada się równomiernie na całą grupę, co jest przeciwieństwem biurokratycznych struktur instytucji zajmujących się opieką zdrowotną. Innym ważnym elementem jest fakt, że uczestnictwo w grupie jest całkowicie dobrowolne, a każdy z uczestników decyduje o sobie. Każdy, kto przystępuje do takiej grupy, robi to ze względu na swoje własne problemy, a jednocześnie może się w niej czuć bezpiecznie, bowiem zasadą jest, że omawiane sprawy i poruszane problemy nie mają prawa wyjść poza grupę.

Wśród polskich grup samopomocowych najbardziej znane są grupy dla osób związanych z problemem alkoholowym, tj. Wspólnota Anonimowych Alkoholików (AA), Grupy Rodzinne Al-Anon i Alateen oraz kluby abstynenta.

Kluby abstynenta

Początek ruchów samopomocowych osób uzależnionych od alkoholu w Polsce wiąże się z końcem lat 40., kiedy to dotarły do nas informacje na temat Wspólnoty Anonimowych Alkoholików. Pierwowzorem klubów abstynenta w Polsce były: Koło Samopomocy Chorych Poradni Przeciwalkoholowej, które powstało w końcu lat 40. w Warszawie oraz powstałe w początkach lat 50. w Poznaniu podobne Koło Samopomocy Pacjentów. Pierwsze kluby abstynentów, które początkowo powstawały wyłącznie przy placówkach zajmujących się leczeniem alkoholików, nazywane były klubami AA (Anonimowych Alkoholików, Anonimowych Abstynentów, Aktywnych Abstynentów, Alkoholików Abstynentów).

Działające obecnie w Polsce samopomocowe kluby abstynenckie można najogólniej podzielić na:

1) kluby pacjenta - przy ambulatoryjnych placówkach lecznictwa odwykowego;

2) kluby byłego pacjenta - przy placówkach leczenia odwykowego stacjonarnego;

3) kluby środowiskowe - przy różnych instytucjach, w zakładach pracy, na terenie zakładów karnych, osiedli itp.;

4) kluby samodzielne, posiadające osobowość prawną, zarejestrowany statut, regulamin, zarząd, sekcje klubowe itp.

Kluby abstynenta pomagają swoim członkom w utrzymywaniu abstynencji, umożliwiając im korzystanie z różnych form aktywności. Prowadzą zajęcia edukacyjno-informacyjne, terapię grupową, terapię w grupach rodzinnych, muzykoterapię, zajęcia sportowe, turystyczne, rozrywki na trzeźwo itp. Część prowadzi również interwencje w przypadkach przerwania abstynencji, poradnictwo dla rodzin, pogadanki w szkołach, w zakładach pracy, wspiera w poszukiwaniu pracy, prowadzi poradnictwo prawne, pomaga ofiarom przemocy itd.

W 1988 r. powołano do życia Federację Klubów Abstynenckich, a po jej rozwiązaniu w 1996 r. powstał Ogólnopolski Ośrodek Koordynacyjno-Informacyjny Stowarzyszeń i Klubów Abstynenckich. Do podstawowych zadań Ośrodka należy m.in. udzielanie konsultacji dla przedstawicieli ruchu abstynenckiego oraz prowadzenie bazy danych stowarzyszeń i klubów abstynenckich działających na terenie Polski. Liczba klubów abstynenta szacowana była w 2000 r. na ok. 320 (dane PARPA).

Anonimowi Alkoholicy (AA)

Początków idei samoorganizowania się alkoholików należałoby szukać w połowie XIX wieku, kiedy to w Stanach Zjednoczonych, w mieście Baltimore powstało Stowarzyszenie im. Jerzego Waszyngtona. Początkowo jego członkami byli wyłącznie alkoholicy, którzy próbowali sobie wzajemnie pomagać. W szeregi stowarzyszenia coraz częściej wstępowali jednak działacze polityczni i społeczni, co wkrótce spowodowało, że utraciło ono zdolność pomagania alkoholikom.

W ostatnich latach XIX wieku powstała "Chrześcijańska Wspólnota Pierwszych Wieków", z której wyłoniła się w 1908 r. tzw. Grupa Oxfordzka. W jednej z takich grup, w miejscowości Akron (Ohio, USA) spotkało się dwóch alkoholików uważanych przez otoczenie za "beznadziejnych" - chirurg dr Bob oraz makler giełdowy Bill. Dr Bob nie był już w stanie operować, Bill miał za sobą wiele nieskutecznych pobytów w zakładach odwykowych. Ich spotkanie dało początek Wspólnocie Anonimowych Alkoholików (AA).

Za datę powstania Wspólnoty uznaje się 10 czerwca 1935 r. Na koniec 1941 r. AA miała już ok. 8 tysięcy uczestników. W połowie lat 90. Wspólnota liczyła ponad 2 mln uczestników, w ponad 96 tys. grup w 141 krajach.

Podstawowe pozycje literatury AA to tzw. Wielka Księga ("Anonimowi Alkoholicy"), która doczekała się przekładu na 32 języki (dostępna jest także w alfabecie Braille'a), "Dwanaście Kroków i Dwanaście Tradycji" oraz "Życie w trzeźwości".

Od 1997 r. dostępna jest w internecie oficjalna strona AA (www.alcoholics-anonymous.org). W styczniu 2000 r. uruchomiono stronę internetową polskiej Wspólnoty AA (www.anonimowi-alkoholicy.org.pl).

Dwie pierwsze w Polsce grupy AA powstały w Poznaniu w połowie lat 70., trzecia w Będzinie, a czwarta w Warszawie w 1980 roku. Obecnie na terenie niemal całego kraju istnieje prawie 1700 grup Anonimowych Alkoholików. Od 1995 r. obsługą Wspólnoty AA zajmuje się Fundacja Biura Służby Krajowej AA w Polsce, z siedzibą w Warszawie (00-020 Warszawa, ul. Chmielna 20, tel./fax +22 828-04-94).

Z przeprowadzonych w 1998 r. badań, w których wzięło udział 6800 uczestników Wspólnoty z 639 grup AA wynika, że ponad połowa badanych trafiła do AA dzięki staraniom pracowników placówek ochrony zdrowia. Badania przeprowadzone zostały w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, gdzie wśród lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia świadomość ogromnej roli AA w udzielaniu pomocy jest bardzo duża. U nas wynik podobnych badań okazałby się zapewne diametralnie różny. W Polsce w tych grupach zawodowych, panuje bowiem zbyt często niezgodny z profesjonalną wiedzą stereotyp postrzegania alkoholika, powszechny jest też brak wiedzy na temat zasad leczenia, a rola ruchów samopomocowych jest zbyt często niezrozumiana i niedoceniana.

(...)
Druga połowa artykułu dostępna jest bezpłatnie po zalogowaniu. Jeśli nie masz jeszcze konta - zarejestruj się. Rejestracja jest łatwa, szybka i nie wiąże się z żadnymi opłatami.




wersja mobilna
wersja mobilna

Medexpress.pl - pierwsze medium branży ochrony zdrowia
 

Logowanie


Zaloguj się!

zapamiętaj mnie:
Nie masz konta? Zarejestruj się!


Wygodna wyszukiwarka leków refundowanych
(z uwzględnieniem wskazań off-label objętych refundacją)


widget @ surfing-waves.com