www.sluzbazdrowia.com.pl - Strona główna

„SZ” nr 3-4 z 11 stycznia 2001 r.

---

Zapalenie gardła u dzieci

Teresa Oleniacz

---

Bądź na bieżąco: medexpress.pl.

---

Gardło, stanowiące wspólny odcinek układu oddechowego i pokarmowego, jest narażone na stały kontakt z ogromną ilością antygenów wirusowych, bakteryjnych i toksycznych zawartych w powietrzu, którym oddychamy, i w spożywanym pokarmie. Musi więc posiadać specjalny system obronny. Rolę miejscowej bariery immunologicznej spełnia w gardle tkanka limfoidalna związana z błoną śluzową, tzw. MALT (mucosa associated lymphoid tissue), tworząca w gardle tzw. pierścień chłonny Waldeyera. W skład pierścienia Waldeyera wchodzą migdałki podniebienne, gardłowy, językowy, trąbkowe oraz liczne grudki chłonne skupione szczególnie w pasmach bocznych. W pierwszych miesiącach życia bronią dziecko przed zakażeniami przeciwciała otrzymane od matki oraz własne procesy fagocytozy. Przeciwciała matczyne wyczerpują się około 6. miesiąca życia. W tym czasie narządy limfoepitelialne, do których należą migdałki, pod wpływem stymulacji antygenowej zaczynają wytwarzać własne przeciwciała i mobilizować cały układ limfoidalny do ich produkcji. W rozwoju osobniczym człowieka migdałki odgrywają więc ogromną rolę w dojrzewaniu układu odporności.

Zapalenie gardła u dzieci obejmuje zarówno błonę śluzową, jak i elementy układu chłonnego. Szczyt zachorowań występuje między 4. a 7. rokiem życia. Zachorowania najczęściej zdarzają się w chłodnej porze roku, a zwiększone ryzyko choroby obejmuje dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli.

Zapalenie migdałków podniebiennych (tonsillitis acuta, angina)

Określenie angina, wprowadzone przez Hipokratesa, a oznaczające ból gardła, używane jest do określenia różnej etiologicznie grupy chorób zapalnych migdałków, która charakteryzuje się:

• przekrwieniem, rozpulchnieniem migdałków i błony śluzowej gardła,
  
• powiększeniem migdałków,
  
• wysiękiem na migdałkach (o różnym charakterze),
  
• odczynem zapalnym węzłów chłonnych szyi.
  

Etiologia
Zakażenia wirusowe stanowią przyczynę ostrego zapalenia migdałków w ponad 70% przypadków. Najczęściej są to zakażenia wywołane przez: adenowirusy, rhinowirusy, coronawirusy, enterowirusy (wirus Coxackie), RS, paragrypy, wirus Epstein-Barr. Zakażenia bakteryjne stanowią 10-30% zapaleń migdałków.

Najważniejszym czynnikiem bakteryjnym jest nadal Streptococcus pyogenes grupy A (90-95% angin bakteryjnych). W pozostałych przypadkach czynnikami etiologicznymi mogą być: Streptococcus ß-haemolyticus grupy C i G, Corynebacterium diphtheriae, Mycoplasma pneumoniae oraz beztlenowce Peptococcus i Peptostreptococcus. Zakażenia Streptococcus pneumoniae czy Haemophilus influenzae są najczęściej powikłaniami bakteryjnymi zakażeń wirusowych.

Grzyby nie są częstym ani charakterystycznym czynnikiem etiologicznym zapaleń gardła i migdałków, ale mogą występować u dzieci z upośledzoną odpornością, leczonych przewlekle antybiotykami lub lekami immunosupresyjnymi. W przypadkach grzybiczych zapaleń gardła izolowane są najczęściej: Candida albicans, Rhinosporidium seeberi, Cryptococcus neoformans i Histoplasma capsulatum.

Objawy zapalenia migdałków

Podstawową dolegliwością jest ból gardła, nasilający się przy połykaniu, który może promieniować do ucha. Występują stany podgorączkowe lub wysoka gorączka. Anginie paciorkowcowej i mononukleozie zakaźnej towarzyszy bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyi. Mogą pojawić się wymioty i bóle brzucha. Odczyn zapalny w zapaleniu migdałków u dzieci, zwłaszcza w anginach wirusowych, może dotyczyć także migdałka gardłowego, co powoduje znaczne pogorszenie drożności nosa i razem z powiększeniem migdałków podniebiennych warunkuje występowanie zaburzeń oddychania w czasie snu o typie sleep apnea. Anginy wirusowe trwają zazwyczaj 5-7 dni, dłużej utrzymują się objawy anginy paciorkowcowej, a objawy mononukleozy zakaźnej mogą być obecne przez wiele tygodni.

Badanie kliniczne

Niezwykle istotnym elementem badania jest wywiad, który powinien dostarczyć informacji na temat najważniejszych dolegliwości, kolejności pojawiania się objawów, nawrotowości choroby oraz chorób współistniejących.

W badaniu przedmiotowym należy uwzględnić stan błony śluzowej jamy ustnej i gardła, obecność nalotów na migdałkach, wielkość migdałków oraz ich symetrię. Asymetria, zwłaszcza z uwypukleniem łuku podniebienno-językowego, może świadczyć o zaczynających się powikłaniach w postaci nacieku lub ropnia okołomigdałkowego. Niezwykle istotne jest badanie gardła w dobrym oświetleniu, które pozwala ocenić kolor błony śluzowej gardła oraz obecność wysięku na migdałkach i jego rodzaj.

Angina rumieniowa o etiologii wirusowej charakteryzuje się przekrwieniem błony śluzowej łuków podniebiennych, migdałków i tylnej ściany gardła. Na migdałkach nie stwierdza się nalotów, a jedynie surowiczy wysięk w kryptach migdałkowych. Często współistnieją objawy nieżytu nosa i krtani.

Szczególny rodzaj anginy wirusowej, wywołanej przez wirusy Coxackie, tzw. angina herpetica charakteryzuje się występowaniem na łukach podniebienno-językowych i języczku drobnych pęcherzyków, które pękając tworzą bardzo bolesne owrzodzenia. Choroba przebiega z wysoką gorączką.

Ostre zapalenie migdałków o etiologii bakteryjnej cechuje rozlane, żywoczerwone przekrwienie migdałków i błony śluzowej gardła, obecność ropnych nalotów na migdałkach oraz powiększenie i bolesność węzłów chłonnych szyi. W zakażeniach grzybiczych, na zaczerwienionej błonie śluzowej gardła i często jamy ustnej stwierdza się kremowo-białe naloty, łatwo dające się usunąć szpatułką.

Różnicowanie angin

Podstawą różnicowania angin są objawy kliniczne, ponieważ w praktyce ambulatoryjnej nie ma możliwości identyfikacji czynnika etiologicznego (nie dysponujemy szybkimi testami wykrywającymi antygen paciorkowca grupy A).

(...)

---

>>> wersja mobilna <<<

---